Introduction - interlingua-anglese

raspgiantsneckServers

Dec 9, 2013 (3 years and 6 months ago)

153 views


1


Interlingua
-
Anglese


un dictionario del lingua international

preparate per le bureau de recerca del

Association del Lingua Auxiliari International

sub le direction de Alexander Gode, Ph.D.


Copyright, 1951,

per le Association del Lingua Auxiliari Intern
ational


Imprimite in le Statos Unite de America

Library of Congress Catalog Card Number 75
-
144342

ISBN 0
-
8044
-
0188
-
8


Prefacio al Secunde Edition

Iste dictionario era initialmente publicate sub le auspicios e le supervision del
Association del Lingua Aux
iliari International in 1951.
In 1971, post vinti annos, illo es
reimprimite.

Obviemente iste libro non pote esser classificate como un "best seller" mesmo per le
standards conservative del mercato de dictionarios, e le question "Proque reimprimer
le libro
?" debe esser respondite como face le question "Que occurreva al impression
original de cinque milles exemplares?"

Le responsa al secunde question es: Alicunos de iste libros collige pulvere al porta
-
libros de enthusiastas qui transientemente imbraciava In
terlingua como un salvation
mundial; sed le grande majoritate de exemplares son nunc disperse sur le facie del
globo, in bibliothecas de individuales e institutiones que son conscie de e interssate in
le similaritates linguistic in le structura del linguas

romance. Iste similaritates son,
post toto, le substantia e le spina de iste libro.


2

Al prime question: Le dictionario ha essite reimprimite proque il ha demanda pro illo.
Isto indica que in duo decennios Interlingua non ha simplemente exhaurite su
utilita
te e es nunc circumerrante in placias extravagante como un atavismo historic
sed que illo ha establite se in Europa e America, exequente su function de
communicationes in tal campos varie como spectroscopia molecular e demographia.

Ante vinti annos le
Dict
ionario Interlingua Anglese

era le producto de un aventura
de recerca linguistic; hodie illo es un utensile establite in communication
international.

A. GODE, SECRETARIO EXECUTIVE

INSTITUTO DE INTERLINGUA


Contentos




PROLOGO



INTRODUCTION

o

Theoria e Princip
ios



Linguas International



Parolas International



Variantes e Lor Prototypos



Linguas de Fonte o de Controlo



Summario

o

Methodo e Technicas



Eligibilitate de Parolas International



Forma del Parolas International



Terminationes



Formas in Series Derivational



Famili
as de Parolas



Exemplos Non
-
Latin



Summario de Definitiones



Signification del Parolas International

o

Le Vocabulario International



Formation Active de Parolas



Lista de Affixos Active



Formation Libere



ORTHOGRAPHIA E PRONUNCIATION



NOTAS EXPLICATIVE



ABBREVIATIONE
S USATE IN LE DICTIONARIO



DICTIONARIO INTERLINGUA
-
ANGLESE


Consciente del function del scientia

in le establimento


3

de un lingua commun pro communication international,

Alice V. Morris e Dave Hennen Morris

interprendeva a provider un movimento de lingua au
xiliar

con un centro de recerca, un laboratorio e un foro.

Le Association del Lingua Auxiliari International

era fundate sub lor direction.

Sub lor supervision

su programma de labor era concipite e disveloppate.

Per vinti
-
cinque annos

sra Morris participav
a

in omne phase del labor del Association.

Omne tempore

ille labor derivava le optime beneficio

de sagessa de su sposo,

ex su experientia in affaires international.

Que iste libro,

como un fundation pro labor futur

per omne intention al complimento

de un l
ingua auxiliar mundial,

va esser lor memorial vivente.



4


ALICE V. MORRIS (1874

1950)


5


DAVE HENNEN MORRIS (1872

1944)


Prologo

Le Interlingua
-
English Dictionary es le ultime producto del longe programma de
recerca del International Auxiliary Language Association.

Le intention del Dictionario es fornir un vocabulario scientificamente sol
ide pro le
lingua auxiliar que es besoniate in omne brancas de communication international. Le
methodos objective usate in su compilation deberea facer lo un obra referential de
valor in le campo general de linguistica comparative. Su scopo primari, totevi
a, es
satisfacer le necessitates de omne personas qui labora in le campo special de
interlinguistica.

Interlinguistica
.

-

Le recerca pro un commun lingua international pote esser
retrotraciate al initio del era moderne. Le idea de obtenir tal lingua ex le

elementos
commun a linguas national appareva al fin de deceoctave e al initio del decenone
seculos. Ab iste initios ha venite le developpamento gradual de iste branca de
linguistica comparative que es nominate interlinguistica.

Personas ex multe nationali
tates ha participate al developpamento de illo.


6

Le prime persona qui elaborava un systema complete de lingua auxiliar que se basava
super elementos commun in linguas national era un espaniol, Pirro, cuje
Universalglot era publicate in 1868.

Volapük, le ob
ra de un clerico german, Johann Martin Schleyer, appareva in 1880.
Illo usava le idea in un modo limitate e basate pesantemente super anglese. Iste
systema habeva durante un decennio popularitate extraordinari lo que justificava le
establimento de un Acade
mia de Volapük.

Esperanto, etiam un creation de un singule homine, dr Ludwig Lazarus Zamenhof ex
Polonia, era publicate in 1887 e attingeva renomine large. In 1894 dr Zamenhof ipse
proponeva un Esperanto reformate in responsa a demandas inter su discipulo
s pro
un grammatica simplificate e un vocabulario plus international.
Su propositiones non
era adoptate.

In 1907 tres franceses, Louis Leau, Louis Couturat, e Louis de Beaufront, era capites
de un delegation que de novo proponeva certe reformas in Esperan
to. Le resultato era
un schisma in le movimento de Esperanto e le promulgation de un altere systema
nominate Ido.

Le systema original de dr Zamenhof remaneva le fundo de omne publicationes e
organisationes de Esperanto, del quales il ha multes in omne par
tes del mundo.
Ido
ha etiam essite usate con successo in multe publicationes.

Esperanto II, un systema proponite per René de Saussure ex Helvetia, que aspirava a
remover certe aspectos de Esperanto ma reteniente lor structura fundamental, ha
nunquam essit
e usate extensivemente.

Intertanto un austriano, Julius Lott e un chileano Alberto Liptay, habeva clarificate
ulteriormente le idea que "un lingua international non debe esser inventate. Illo
existe. On debe solmente colliger tote su parolas e poner los i
n ordine". Quando
Waldemar Rosenberger, un russo, assumeva le direction del declinante Academia de
Volapük, ille lo converteva in un centro energic de experimentation del principio de
Liptay. Le resultatos, publicate in 1902, deveniva cognite como Idiom Ne
utral. Un
contemporaneo de Rosenberg, basate su obra super mesme principios, era dr H.
Molenaar ex Germania. Ille ha continuate a advocar su systema sub le nomine de
Unial.

In 1910, le Academia de Idiom Neutral (previemente Volapük), sub direction de un
m
athematico italian, Giuseppe Peano, deveniva Academia Pro Interlingua, un
societate de recerca in interlinguistica. Le major parte de su publicationes era in le
forma de interlingua cognite como Latino sine Flexione, sed le membros de illo era
libere a exp
erimentar e advocar altere propositiones. Un membro, Aldo Lavagnini, un
italiano qui viveva in Mexico, promoveva su proprie systema sub le nomine de Mondi
Lingua. Sra Alice V. Morris, representante le International Auxiliary Language
Association, deveniva
un membro del Academia. Su quartiero general era in Torino,
Italia. Post le secunde guerra mundial illo era reorganisate in le Paises Basse.

Occidental, subsequentemente nominate Interlingue, era publicate per un estoniano,
Edgar de Wahl, in 1925 (1922!
-
-

Allan Kiviaho). De Wahl e su gruppo devotava multe
attention al problema de combinar grande naturalitate con grande regularitate in le

7

patronos de lor lingua. Illo trovava multe advocatos in omne partes de Europa. Varie
typos de periodicos ha essite regu
larmente publicate in ille lingua.
Le quartiero
general del Interlingue
-
Union es in Suissa.

In 1925 Joseph Weisbart, etiam un germano, comenciava promover su Medial. Otto
Jespersen, un linguista del fame international ex Danmark, produceva su proprie
syst
ema nominate Novial.

Durante le ultime quarto de un seculo experimentation in interlinguistica se ha
intensificate. Inter le systemas recentemente publicate son Interglossa per Lancelot
Hogben ex Grande Britannia, Internasional per Paul Mitrovitch ex Yugo
slavia,
Mondial per Helge Heimer ex Svedia, Neolatino per André Schild ex Helvetia,
Internacional per Campos Lima ex Portugal e Ling per Anders Olsen ex Svedia. Multe
altere productos create per un singule homine son in forma de manuscripto.

Questiones co
ntroversial pertinente a vocabulario e grammatica ha causate un si
grande varietate de systemas de linguas auxiliar. Lor multiplicitate ha fragmentate le
movimento pro iste
un

unic lingua mundial al qual se dirige le developpamentos in le
communicationes m
oderne. Le aspecto positive del situation debe esser accentuate,
totevia. Subjacente a omne detalios controversial, le systemas numerose ha multo in
commun. On pote reguardar los como variantes de un essential lingua international
que is latente in le ling
uas vivente. Le plus urgente problema practic in le campo de
interlinguistica es edificar un stock basic de material linguistic que omne
interlinguistas pote acceptar como authentic.
Le Interlingua
-
English Dictionary
offere tal material authentic.

Interna
tional Auxiliary Language Association.

-

Le International Auxiliary
Language Association, generalmente cognite como IALA, es un organisation que
cresceva ex investigationes del problema de lingua auxiliar cargate se post le prime
guerra mundial per committ
ees del International Research Council, per le
associationes britannic, francese, italian e statounitese pro le Avantiamento de
Scientia, le American Council of Learned Societies e altere gruppos de specialistas.

Dr Frederick Gardner Cottrell del Internat
ional Research Council ha interessate sr e
sra Dave Hennen Morris ex New York in le idea de crear un corpore permanente que
continuara le studios que varie committees habeva comenciate. Ambes habeva desde
longe essite active in organisationes concernite co
n le melioramento de conditiones
de societate human, e illes videva immediatemente le significantia de un lingua
international como un del medios pro developpar le communitate international que
pareva esser un sperantia possibile in iste tempore. Illes reu
niva in 1923 viros e
feminas de experientia large in affaires international, communicationes e linguistica
pro discuter lo que on poterea facer pro focalisar le attention super le movimento jam
ben establite pro un lingua international.

Le gruppo includev
a

Decano

Earle B. Babcock
, New York University

Dr.
LeRoy E. Bowman
, Columbia University

General
John T. Carty
, Vice
-
President
e
, American Telephone & Telegraph Company


8

Sra
.
James S. Cushman
, World's Committee, Young Women's Christian Association

Dr.
Stephe
n Duggan
, Director, Instit
ute of International Education

Mr.
Harry E. Edmonds
, Fundato
r,

International House, New York

Dr.
John H.
Finley
, Editor, New York Times

Dr.
Alfred N. Goldsmith
, Radio Corporation of America

Dr.
Arthur Hamerschlag
, P
resident
e
, Rese
arch Corporation

Sr. e Sra
.
John H. Hammond

General
James G. Harbord
, President
e
, R
adio Corporation of America

Clarence Howard
, President
e
, Int
ernational Chamber of Commerce

Dr.
Frederick P. Keppel
, P
resident
e
, Carnegie Corporation

Sra
.
James Lees Laidlaw
,

Woman's Cou
ncil for the League of Nations

Dr.
Sidney E. Mezes
, President
e
, Colleg
e of the City of New York

Dr.
Arthur E. Morg
an
, President
e
, Antioch College

Dr.
Herbert N. Stanton
, Columbia University

Sra
.
William Jay Schieffelin

Sretta.

Clara B. Spence
,
P
rincipal, Miss Spence's School

e

Sra
.
Charles L. Tiffany
, New York League of Women Voters.

Le delibe
rationes de iste viros e feminas fructava. Sub le direction de sr e sra Morris
le International Auxiliary Language Association era fundate e incorporate in

1924
como un organisation sin scopo lucrative "pro promover studio extensive, discussion
e publicitate de omne questiones involvite in le establimento de un lingua auxiliar
insimul con recerca e experimento que pote hastar iste establimento in un maniera
intelligente e super fundationes stabile.

Decano Babcock deveniva le prime presidente.
In 1936 ille era succedite per dr John
H. Finley.
Dr Stephen Duggan serviva como presidente de IALA desde 1940 usque a
su morte in 1950.

Sra Morris deveniva secretario
honorari del Association e plus tarde etiam presidente
del Division de Recerca, in qual rolos illa habeva le carga de developpar le activitates
multilateral de recerca e promotion de IALA.


9

Sr Morris era le tresorero de IALA desde le fundation del Associat
ion usque a su
morte in 1944. Durante su annos como ambassador in Belgica (1933
-
1937) ille e su
sposa era successose in stimular eruditos europee assi como homines eminente de
affaires practic a prender interesse seriose in le obra de IALA.
Lor filio, sr L
awrence
Morris, le succedeva como tresorero.

Obra exploratori.

-

Le prime decennio del programma de recerca era de natura
exploratori. On faceva contactos con capites in le varie gruppos que supportava varie
systemas de linguas auxiliar. Pro supervider le

extension del uso successose de
linguas auxiliar un bibliotheca special era collecte. Illo includeva libros, pamphletos e
periodicos publicate in interlinguas differente, assi como dictionarios e manuales. Un
bibliographia listante tote le material obteni
bile in bibliothecas europee super le
subjecto de linguas international era preparate in collaboration con le Universal
Esperanto Association.

Le approche anthropologic al problema de linguas auxiliar era sub le direction de
professor Edward Sapir ex Yale
University. In un serie de studios nominate
Fundamentos de lingua
, le typic habitos de parlar de linguas differente era analysate
in connexion con aspectos specific de grammatica. Alicunos de iste studios era
publicate per le Linguistic Society of America.

Sra Morris era le redactor in
collaboration con dr Sapir, professor William E. Collinson del University of Liverpool,
e dr Morris Swadesh.

In le anno 1930 IALA planava un reunion in Europa a qual pro le prime vice
linguistas e expertos in linguas auxilia
r habeva un session de duo septimanas pro
cambiar ideas. Convocate per professor Otto Jespersen le conferentia dava su
approbation al programma de recerca proponite per IALA. Desde ille tempore quatro
congressos official de linguistas ha habite reportos de

labor de IALA ponite ante illos.

Recerca linguistic.

-

Cinque systemas de linguas international, Esperanto, Ido,
Esperanto II, Occidental e Latino sine Flexione era selecte pro studio analytic per
IALA proque illos omnes habeva organisationes official pr
omovente illos e habeva
essite usate con successo in publicationes e in communication oral. Studios parallel
de iste linguas con studios comparative de linguas national era facte per le Division
de Recerca de IALA sub le direction de eruditos in universita
tes statounitese e
europee.

Un studio intensive de difficultates in conferentias international era facte per
professor Herbert N. Shenton, tunc del Syracuse University e secretario executive de
IALA. On faceva un supervista del uso de linguas auxiliar in
conferentias
international. Le resultatos de iste projecto de recerca era publicate sub le titulo de
Cosmopolitan Conversation

per le Columbia University Press in 1933.

Varie generes de projectos de recerca educational era prosequite que se centra al idea

basic que un interlingua pote esser usate in cursos simplificate in linguistica
comparative pro initiar studentes al studio de linguas estranier. Un manual pro un
Curso General de Lingua

era preparate per Helen S. Eaton, IALA. Illo era usate in
cursos exp
erimental in scholas que cooperava con le programma educational de
IALA.


10

Dr Edward L. Thorndike, subsidiate per le Carnegie Corporation, conduceva un serie
de experimentos re le facilitate relative a apprender linguas constructe e natural.
Su
conclusiones

era publicate sub le titulo
Language Learning

(Apprender Linguas) per
le Bureau of Publications of Teachers College of Columbia University in 1933.

Durante le secunde guerra mundial, quando le necessitate de apprender linguas
estranier era accentuate per

le eventos mundial, un methodo pictorial pro
comenciates era incorporate in un serie de manuales per duo membros del direction
de recerca de IALA, E. Clark Stillman e Alexander Gode.
Le serie includeva le titulos
Spanish at Sight, French at Sight,
and
Por
tuguese at Sight
.

Un nove contribution al campo de studios de frequentia de parolas era facte in le
forma del
Semantic Frequency List

per Helen S. Eaton, Associata de Recerca
Linguistic de equipa de IALA.
Iste obra era preparate per le Committee on Modern

Languages of the American Council on Education e publicate per le University of
Chicago Press in 1940.

Labor con le Dictionario.

-

Labor preparatori del Dictionario includeva
consultation con linguistas in le Statos Unite e Europa e con expertos in le va
rie
systemas de lingua auxiliar. Illo era exequite per medio de conferentias,
correspondentia e questionarios.

Al Universitate de Liverpool desde 1936 usque a 1939 varie methodos de compilation
de material de parolas international era testate sub le direc
tion de professor William
E. Collinson. Un equipa de personas con fundos differente de lingua era assemblate.
Sr E. Clark Stillman succedeva a dr Collinson como su director. Le eruption del
guerra rendeva necessari le transferimento del labores a New York,

ubi sr Stillman
assemblava un nove equipa international e continuava a diriger lo usque al momento
quando ille entrava in le servicio del ministerio del exterior in 1942. Durante le annos
de guerra Alexander Gode manteneva le programma de recerca in march
a per
assumer le responsibilitates de director executive in addition a su carga regular como
redactor de Reference Books con le T.Y. Crowell Company. In 1946 IALA apportava
dr André Martinet ex le Sorbonne a New York e le incargava del direction de su
rece
rca interlinguistic. Post que ille jungeva se al facultate del Columbia University in
1948 dr Gode assumeva le direction plen del labor. In su forma final le Dictionario es
su concepto e su responsibilitate. Illo es le fructo del erudition exigente e labor

patiente de dr. Gode e su collaboratores.



RECOGNOSCENTIAS

Le directores de IALA era in 1951:

W. Hallam Tuck
, vice
-
presidente,
Belgian American Educational Foundation
;

John V. Irwin

Lawrence Morris

LeRoy E. Bowman


11

Ben M. Cherrington
,
University of Denv
er

Harry Edmonds
, fundator,
International House, New York

Alfred N. Goldsmith
, ex
-
presidente,
Society of Motion Picture Engineers

Henry Goddard Leach
, presidente,
American Scandinavian Foundation

Frederick H. Osborn

Sra
.
Harold Peabody

e

Thomas J. Watson
,
presidente,
International Business Machines Corporation
.

In lor nomines io recognosce le multe generes de cooperation que IALA ha recepte in
su recercas.

Supporto financial al labor de IALA ha venite ex multe fontes.
Carnegie Corporation

donava un bursa a

Teachers College of Columbia University pro recerca preliminari
in apprender linguas.
Rockefeller Foundation

provideva un bursa pro labor
lexicologic que era facte al Universitate de Liverpool.
Research Corporation

donava
liberal non
-
designate bursas annu
al durante un periodo de plure annos. A omne iste
fundationes IALA exprime gratitude non solmente pro le fundos donate sed pro le
recognition de importantia del labor in tote le campo de communications.

Le membros fidel de IALA ha adjutate a exequer le ca
rga de producer le Dictionario e
illo ha sequite omne stadio de su labor.

Le plus substantial amonta de supporto financial ha venite de
sr e sra Morris

e lor
infantes. Nunquam illes ha fallite de comprehender le costos de un programma de
recerca como illo

de IALA, de respectar le punctos de vista del eruditos que illes
inrolava al labor e complir le necessitates del budget de IALA. Anno post anno illes
donava moneta sed illes etiam se interesseva altruistica
-

e enthusiasticamente de
detalios practic que po
terea adjutar a realisar lor scopo ideal de un lingua
international.

On debe special gratitude al Committee de Budget de IALA de qual
James G.
Harbord

era presidente e
S. Sloan Colt

e
Samuel McRoberts

era membros.

Supporto intellectual pro le programma d
e IALA ha venite ab viros e feminas in omne
partes del mundo. Specialistas in communication, relationes international, education
e multe scientistas specialisate ha participate in discussiones del programma de
IALA.

Offertas de collaboration ha essite rec
epte de multe autores de systemas de linguas
auxiliar, alicunos de quales ha commodate lor proprie manuscriptos a IALA. Multe
supportatores de linguas auxiliar differente ha demonstrate interesse impartial,
quando linguistas ha prestate a lor obra attentio
n seriose. Homines de affaires ha
demonstrate interesse genuin, inter illes
Rotary International
, que appunctava un
committee pro tener al currente del activitates de IALA. Le
Organisation

12

Educational, Scientific e Cultural del Nationes Unite

(OESCNU
-

UNE
SCO) ha
establite contactos con IALA.

Inter illes qui participava in conferentias formal e informal de IALA era:


Leslie Adie

Sra
Yorke Allen

Dr
James R. Angell
, Presidente,
Yale University

Professor
Kan
-
Ichi Asakawa
,
Yale University

Siegfried Auerbach
,
A
kademio di Ido

Professor
Charles Bally
,
Universitate de Genéve

Clarence Barnhart

Louis Bastien
,
Societate de Esperanto de France

Andre Baudet
,
Camera de Commercio de Paris

Wilhelm Blaschke

Pierre Bovet
,
Instituto de Rousseau, Genéve

Willem de Cock Buning
,
Rotary International

Sra
Westwood Carr

Professor
Gustave Cohen
,
École Libre des Hautes Études

Sr e sra
G. Alan Connor
,
Esperanto Association of North America

Andreo Cseh
,
Internacia Cseh
-
Instituto de Esperanto

Sra
James S. Cushman
,
Y.W.C.A.

Dr
Malcolm Davi
s
,
Carnegie Endowment for International Peace

Dr
Watson Davis
,
Science Service

Professor
Albert Debrunner
,
Universitates de Berne e Basle

Professor
A. W. de Groot
,
Universitate de Amsterdam

Rollet de l'Isle
,
Internacia Scienca Asocio Esperantista

René de S
aussure
,
Esperanto II

Edgar de Wahl
,
Occidental Union

Professor
Henry Gratton Doyle
,
The George Washington University

Sra
Laura Dreyfus
-
Barney
, Stta
Helen S. Eaton
,
Gertrude Ely

Professor
Robert H. Fife
,
Columbia University

Professor
P. Fouché
,
Sorbonne

Dr
.
Frank Fremont
-
Smith
,

Josiah Macy
,
Jr.
Foundation

Professor
Otto Funke
,
Universitate de Bern

Stta
Clarissa H. Gordon
, Sra
Ruth M. Griggs

Professor
Albert L. Guérard
,
Stanford University

Sra
Hamilton Hadley

Dr.
Walter D. Head
,
Rotary International

Profess
or
V. A. C. Henmon
,
University of Wisconsin

Professor
Eduard Hermann
,
Universitate de Göttingen

Decano
Henry W. Holmes
,
Harvard University

Sr e Sra
I. R. G. Isbrucker
,
Universala Ligo

Professor
Roman Jakobson
,
Columbia University

Professor
Otto Jespersen
,
Universitate de Copenhagen

Dr
Marguerite Jones
,
Hunter College

Professor
Serge Karcevski
,
Universitate de Genéve

Professor
Hayward Keniston
,
University of Michigan

Dr.
Laura H. Kennon
,
Brooklyn College

Professor
Wencil J. Kostir
,
University of Ohio


13

Wladysl
aw Kozlowski
,
Lingvo Monde

Dr
John Lansbury

George Winthrop Lee

e
John L. Lewine
,
Esperanto Association of North America

Stta
Anne Lincoln

Professor
Kemp Malone
,
Johns Hopkins University

Professor
Antoine Meillet
,
Sorbonne

Sra
Dudley H. Mills
,

Dr
Arthur E
. Morgan
,
Antioch College

Dave Hennen Morris, Jr.

Professor
Henri F. Muller
,
Columbia University

Professor
C. K. Ogden
,
Cambridge University

Professor
Austin M. Patterson
,
Antioch College

William Perrenoud
,
Esperantista

Howard A. Poillon
,
Research Corporat
ion

Professor
Pitman B. Potter
,
Institut Universitaire de Hautes Études Internationales,
Genéve

Bronson Price

Edmond Privat
, Presidente,
Universal Esperanto Association

Mrs.
Franklin D. Roosevelt

Professor
Albert Sechehaye
,
Universitate de Genéve

Dr.
James

T. Shotwell
,
Carnegie Endowment for International Peace

Professor
Herbert Schofield
,
Loughborough College

Mgr.
Schrijnen

Professor
Alf Sommerfelt
,
Universitate de Oslo

Pierre Stojan
,
Esperantista

Dr
Lester Struthers
,
Rotary International

Sra
Walter Knight

Sturges, Jr.
,
William Mark Taylor
,
George L. Trager

Professor
Nicolaas Van Wijk
,
Universitate de Leiden

Professor
Joseph Vendryes
,
Sorbonne

Professor
Jean Paul Vinay
,
University of Montreal

Eugen Wüster
,
Organisation International de Standardisation

Reinh
old Zeidler
,
Novial
.

A illes e multe alteres IALA es le plus grate

Mary Connell Bray

Director Executive, IALA



Introduction

In le historia del International Auxiliary Language Association


e del movimento de
lingua auxiliar in general


le publicatio
n del Interlingua
-
English Dictionary (IED)
marca un importante passo in avante.
Nos non lo presenta al mundo como un nove
partita inspirate, un panacea, si illo esserea generalmente acceptate, pro omne
damnos que resulta del confusion de linguas. Nos solme
nte affirma haber
“summarisate le passato” per producer pro le prime vice un dictionario del lingua

14

international, basate super un application strictemente consistente e scientificamente
exacte del unic idea fundamental a que le majoritate del interlinguis
tas adhereva
durante le passate tres quartos de un seculo. Nos participa in le vista de nostre
predecessores que il non es necessari pro le mundo attender le venita de un creator
de un lingua universal ideal proque il es un facto que le lingua internationa
l
potentialmente existe in le elementos commun del formas de linguage de vaste
segmentos del humanitate civilisate. Super iste facto nos ha basate le principios e
regulas e le methodos que ha dominate le compilation del Interlingua
-
English
Dictionary.

Nost
re effortios es tanto clarmente connectite con illos de nostre predecessores que il
es e impossibile e superflue recognoscer in detalio nostre debitos a illes. Nos non
presenta un nove obra distachate e distincte del lores sed plus tosto le responsa
commun

a nostre recercas e le lores pro un presentation standard del
vocabulario
international
. Si nos ha succedite in isto, le permanente significantia de nostre labor
es assecurate. Le interlinguista practic notara con surprisa le facto que iste obra non
conti
ne un proponimento pro un systema grammatic pro facer funger le vocabulario
international, ni un section que supplementa le Interlingua
-
English Dictionary per
ducer
ad in

le vocabulario international
ab

anglese. Le demanda pro le publication de
iste e simi
lar additiones utilitari es legitime, sed isto pote esser exequite solmente
super le base de un registration systematic del vocabulario international. Fornir un
tal base e presentar un tal registration systematic es le proposito e scopo de iste
Dictionario
. In illo le vocabulario international, que numerose systemas
interlinguistic usava, usa e usara in varie manieras e in varie grados de consistentia,
nunc appare al fin in un collection methodic preste a servir interlinguistas de omne
scholas in lor varie
besonios e equalmente a formar le standard e norma de futur
publicationes complementari e specialisate


grammaticas, dictionarios e manuales
in varie linguas concernite de varie formas de interlingua.

Como un conto summari del “de ubi” e “proque” del Dict
ionario le sequente materia
es arrangiate sub plure testas. Le prime section “Theoria e Principios” discute le
factos objective que ha determinate nostre accostamento. Illo es un re
-
exposition del
considerationes e conclusiones que ha guidate le majoritate

del interlinguistas ab le
tempore del original conception per Dr. Zamenhof de Esperanto.

Le secunde section, “Methodo e Technicas” constitue un practic manual de travalio e
offere un description del procedura sequite in colliger e arrangiar le materia ins
erite
in le Dictionario.

Le vocabulario international es tanto multo subjicite a crescentia ulterior quanto es le
vocabulario de omne linguas national, sed le futur problemas de illo non debe esser
admittite a depender de decisiones subjective. Lor solutio
n debe resultar ex le
application de un technica specific a quecunque sia le factos linguistic international.
Assi le section methodologic debe simultaneemente servir le functiones normative
que in casos similar sub conditiones differente es assignate a ac
ademias linguistic.

Le sectiones conclusive presenta un guida pro le usator e monstra le machineria del
Dictionario in operation.

Theoria e principios


15


Linguas international

In le tempore moderne protagonistas del idea de un neutral lingua auxiliar ha
arr
ivate a basar lor tentativas de minus in minus super ingenios arbitrari. Illes ha
restringite lor tentativas de plus in plus consciemente al arrangiamento e tractamento
de parolas e regulas grammatic que illes ha prendite ab existente linguas natural. Iste

parolas e regulas


assi on pare opinar


non debe introducer se ab vacuo; illos es e
ha essite in uso practic. Nemo pote dubitar de lor qualificationes pro servir ben e
efficacemente.

Iste tendentia esseva sin dubita favorabile a istes qui defende le ado
ption de un del
major linguas existente como le election le plus promittente pro un lingua auxiliar
universal. A un certe mesura lor propositiones pare concordar con le instructiones
per le historia del interlinguistica e linguas auxiliar in general. Totev
ia, iste historia
dice a nos etiam que nulle lingua national ha unquam essite in uso pro objectivos
auxiliar si non illes qui lo parlava se habeva establite como un populo in un position
de hegemonia politic o cultural. Un lingua national que servi como un

secundari
lingua mundial implica del parte de su parlatores le pretention de superioritate
universal, e nulle populo occupa un position pro tener un tal pretention e fortiar
omne partitos concernite a consentir a isto.

Linguas auxiliar o secundari es un p
henomeno multo vetule e multo commun. Tarde
greco functionava como un tal e esseva specialmente importante proque le Nove
Testamento esseva scribite e propagate in illo. Le caso de latino medieval es multo
similar e etiam similar, ben que in campos e nivel
los differente, es le exemplos del
contemporanee Pidgin English, de swahili in Africa Oriental, de hindustani, chinese
mandarin, e etiam de vermente dozenas de si nominate linguas franc. Totevia, nulle
de istos esseva un lingua artificial fabricate, e null
e fabricate lingua artificial ha
unquam equalate le minime de illos in le practic interesse de omne dies.

Linguas non
-
national ha nunquam attingite lor scopo como le resultato del desiro del
homine a comprender su vicinos trans le frontiera e a evitar fri
ctiones, guerra e odio,
le quales es frequentemente reguardate como inevitabile resultatos de nostre
numerose frontieras linguistic. De facto linguas in uso plus que nationalmente
restringite semper esseva establite in lor rolo como linguas secundari o aux
iliar in
regiones estranier per le fortia de necessitates sia purmente utilitari sia generalmente
cultural.

De un o altere maniera ille linguas esseva connectite o mesmo identificate con un
“movimento expansive” que los promoveva, como reciprocamente illos

lo serviva e
promoveva. Latino medieval, pro mentionar un singule exemplo, debeva su large
expansion al “dynamismo” missionari del Ecclesia, durante que le Ecclesia,
reciprocamente, non haberea essite capace a exercer su function sin le universalitate
de
su lingua.

Iste factos pote justificar le generalisation que nulle lingua auxiliar secundari de
extension major o minor ha unquam essite acceptate e usate si in fundo de illo il non
habeva un fortia specific que lo propagava como un necessari utensile de
practica.


16

Con respecto al problema de un moderne lingua auxiliar mundial isto significa que o
le mundo moderne pote pretender que illo initiava un movimento expansive del sorta
alludite


in qual caso le mundo moderne debe jam haber su proprie lingua que
non
pote e non debe esser supplantate per un producto artificial


o il non ha un tal
movimento


in qual caso omne nostre effortios pro establir un lingua auxiliar
universal es solmente perdita de tempore e energia proque un tal lingua non pote
exister.

L
e prime de iste alternativas es correcte. Le mundo moderne es penetrate in omne su
regiones e stadios per un potente influentia que ha reducite le vastitate del globo
terrestre a un mesura de horas e ha diffundite cosas e ideas e problemas verso omne
angul
os de omne continentes. Si on ha necessitate de un singule characteristica pro
designar le fortia responsabile pro omne le bon e omne le mal que distingue nostre
hodierne mundo de illo de seculos passate, nos pote appellar lo le potentia del
scientia e del

technologia. Sed si nos continua interrogar: non ha portate iste
expansion mundial del scientia e del technologia con se a omne angulos del mundo su
proprie lingua, alique in le maniera del medieval Ecclesia de Roma que portava con se
su lingua latin ubic
unque illo exerceva su influentia expansive, le responsa es
peculiarmente hesitante. In effecto in un certe senso il ha un tal linguage. Nos pote
parlar del lingua del scientia e technologia. Sed si isto deberea implicar le conclusion
que ille lingua sia r
eguardate como le sol possibile lingua auxiliar del mundo in le
tempore moderne, nos subito deveni conscie del facto que le lingua del scientia e
technologia non es un lingua in le ver senso del parola sed in le melior del casos un
vaste massa de terminos
e phrases international, le quales appare in nostre varie
linguas in un correspondente numero de formas con legier differentias.

Infortunatemente, nos non pote plus analysar le suggestion fascinante que forsan il es
toto natural que le scientia e le techno
logia esserea incapace a superar le diffusion
mundial de un amplissime numero de terminos specificamente technic e a
disveloppar ex istos un complete lingua, proque iste incapacitate probabilemente ha
un correlation con le facto que le mundo del scientia e

del technologia es un sphera de
notiones discrete que non se compacta in un structura complete e coherente, o pro
dicer alteremente, que le “lingua” del scientia e technologia non realmente es un
lingua proque le pensar del scientia e technologia non real
mente es un philosophia.

In senso interlinguistic omne isto significa que nonobstante que le “lingua” del
scientia e technologia non es un complete lingua, nonobstante que illo pote fornir a
nos solmente un amplissime numero de parolas e phrases con validi
tate international
in varie formas specificamente national sed facilemente recognoscibile, illo certo
presenta un nucleo de un lingua complete. Illo certo presenta fragmentos del sol
lingua international que nos possede. E il se monstra que le function del

interlinguista practic es le selection e le arrangiamento de parolas international e
postea lor expansion in un lingua toto disveloppate


un lingua, naturalmente, le qual
mesmo si illo ha su fundo e ‘
raison d’être
’ in le vaste dominio de terminos
technol
ogic, va avantiar e extender se al artes e a omne altere occupationes human
usque al cosas le plus humile de nostre vita quotidian.

Parolas international


17

In le plus large senso un parola international es un parola que se trova in plus de un
singule lingua
national. Le parolas german
Haus

e
Automobil
, per exemplo, es identic
con le parolas anglese
house

e
automobile

malgrado parve differentias in
orthographia e pronunciation. Lor significationes es naturalmente partes essential de
illos. Si illos esseva dist
incte in senso semantic, como per exemplo anglese
also

e
german
also
, illos non poterea esser reguardate como parolas identic.

Il ha duo typos de parolas international. German
Haus

e anglese
house

representa un
typo que debe su extension international al d
escendentia commun de duo o plure
linguas; parolas de iste typo es international per parentato in le senso restricte del
termino. Al altere latere, le internationalismo de german
Automobil

e anglese
automobile

es debite al transition de vocabulos de un lin
gua a un altere; parolas de
iste typo, ben que a vices con inexactitude nominate cognatos, debe esser distinguite
como international per adoption e diffusion.

In le senso le plus comprehensive le termino “parola international” comprehenderea
un enorme num
ero de parolas que se trova solmente in pauchissime linguas de
significantia minor. Parolas international differe impressionantemente in lor
extension. Ab un puncto de vista practic il es necessari considerar solmente ille
parolas international que ha un a
ssatis large extension in le regiones del mundo
habitate de populos que participa in le communication international e que es per
consequente apte pro esser interessate in le simplification de illo.

Si parolas international differe in le mesura de lor exte
nsion, illos pote etiam esser
gruppate con respecto a lor lingua de origine o “centro de radiation”. Il ha centros de
radiation importante e inimportante e parolas con large extension international
proveni de ambes.

Le parola
igloo
, per exemplo, ha un ext
ension multo respectabile. Illo se trova in
eskimo, anglese, francese, russo, e in multe altere linguas. Sed eskimo, de que le
parola proveniva, non es pro isto un centro de radiation significante.

Tal minor “centros de radiation” pote esser negligite sin

un resultante perdita de
entratas importante in le vocabulario international sub le condition que es assecurate
que le contributiones possibile de cata abandonate centro essera considerate alterubi.
Abandonamento del centro de radiation eskimo non implica
ra le perdita del
international
igloo
, si anglese, russo, francese o qualcunque altere lingua que
cognosce le parola, essera tenite in observation.

Le restriction del numero del linguas examinate con respecto a lor stock de parolas
international non impli
ca le exclusion de parolas international de omne sortas de
origines remote del registro resultante.

Pro rationes practic le sphera in que “parolas international” sia colligite, debe esser
restringite, sed le proposito de assemblar le vocabulario le plus po
ssibile
generalmente international, pote esser le melio servite si le sphera restricte satisface
duo requirimentos: primo, illo debe esser un potente centro de radiation de parolas
international, un centro que ha amplemente contribuite al stock de parolas
international in omne partes del mundo; secundo, illo debe haber un alte grado de
receptivitate con respecto al material que es radiate ab altere linguas.


18

Quanto al secunde de iste requirimentos, le anglese presenta un responsa quasi ideal
a illo. A pena
un altere lingua pote competer con le anglese in su “potentia receptive”.
In effecto, un lista de parolas con large extension international extra le sphera del
anglese includerea pauc gruppos importante con le possibile exception de un
vocabulario relative
mente substantial “radiate” ab le mundo islamic a Espania,
Europa Oriental, e partes de Asia sed non al mundo anglophone.

Le prime requirimento, que concerne le potentia de radiation de parolas
international, es un materia plus complicate. Il non ha un li
ngua que supera omne
alteres con respecto al grosso de su contributiones al vocabulario international como
le anglese face con respecto a su capabilitate de assimilar parolas foranee.

Le gruppo le plus importante de parolas international es sin dubita le
corpore de
terminos technic in le scientia e le technologia. In le grande majoritate de casos le
terminologia technic international es construite de elementos latin e grec o
grecolatin. Illo non es, toto considerate, le contribution de un singule lingua, n
on
mesmo greco e latino combinate, nam illo contine un numero considerabile de
terminos que, ben que illos consiste de elementos classic, esseva completemente
incognite al parlatores native de ambe linguas classic. Socrates parlava greco durante
tote su vi
ta, sed ille nunquam usava le telephono e non sapeva que le parola pro illo
proveni de su lingua materne.

Parolas de iste typo pote gruppar se sub le testa de lor origine commun in un specie
de neolatino theoretic, que non es parlate alicubi sed appare dis
velate in le varie
linguas romance contemporanee. Prendite como un gruppo e reguardate como
associate executantes del hereditage latin e consequentemente como le plus ample
representation del fonte neolatin del major parte del technic vocabulario
internati
onal, le linguas romance es le plus potente centro de radiation de parolas
international.

Variantes e lor prototypos

Le determination de qual vocabulos sia reguardate como un parte del vocabulario
international es un cosa per se; le determination del forma
s in que illos sia registrate
es un altere. Le lingua de origine de un date parola international non pote adjutar in
le solution de iste problema. Per exemplo, si le parola german
Statistik

e le parola
anglese
penicillin

(illos es german e anglese de origi
ne) esseva scribite
Statistik

e
penicillin

como entratas in un lista de vocabulos de large extension international,
illos ancora esserea german e anglese e non “international”. Lor formas debe
“internationalisar” se, isto es, normalisar o standardisar se s
uper le base de variantes
in le quales illos se trova in le linguas national. Le prototypos resultante es ni anglese
ni german, ni latin ni grec, ni iste lingua ni ille, sed in illos le variantes que se trova in
iste o ille lingua pote esser immediatemente

recognoscite. Ni german
Statistik

ni
naturalmente anglese
statistics

o francese
statistique

pote qualificar se como un
forma international. In le vocabulario international le parola debe representar se per
un forma de que
Statistik

e
statistics

tanto ben
como
statistique

es variantes
determinate per peculiaritates idiosyncratic que es characteristic in respectivemente
germano, anglese e francese.


19

Le processo de reguardar insimul le variante formas de parolas international a fin de
arrivar a prototypos nor
malisate o standardisate, non pote satisfacer a un verificabile
methodologia que es applicabile a omne nove casos, si non le variantes ipse, e, per
consequente, le linguas al quales illos pertine, ha un base commun in le qual le
principios de normalisation

o standardisation pote haber lor radices.

Le linguas romance ha certo un tal base commun in latino. Illos representa in ultra le
plus potente centro de radiation de parolas international e assi illos es in duo
respectos importante un sphera de recerca in
que le accumulation de parolas
international pare esser le plus promittente.

Linguas fonte o de controlo

Le anglese responde le plus al requirimento de potentia receptive con respecto a
parolas international de origine foranee. Le linguas romance optimo sa
tisface al
requirimento de radiation productive de parolas international. Le melior sphera
restricte de linguas in que on debe exercer un collection systematic de parolas
international es per consequente un combination de anglese e le linguas romance.
Nos
refere a iste linguas variemente como linguas fonte o linguas de controlo.

Le inclusion del anglese non conflige con le desideratum que le linguas que sia
scrutinate pro le compilation del vocabulario international debe posseder un base
commun. In effecto

le base que tene conjuncte le linguas romance es etiam le base del
anglese, del qual le vocabulario es tanto fortemente romance que in iste respecto


qualcunque sia le situation in altere respectos


illo vermente es un lingua romance.

Le gruppo anglo
-
ro
mance de linguas pote vangloriar se de un total de quasi un medie
milliardo de parlatores. Iste quarto del humanitate include nulle considerabile
gruppo ethnic que non es involvite e interessate in cosas international. Ni, in veritate,
illo include omne po
pulationes del terra que es involvite e interessate in cosas
international sed certo le major parte de illos.

Alicun exemplos pote esser utile pro monstrar que le gruppo anglo
-
romance de
linguas certo constitue un sphera de linguas fonte in le qual parolas

international del
plus variate origines pote esser colligite. Le parola hebree pro ‘inferno’,
Ge Hinnom
,
es largemente international, sed pro mitter lo in le vocabulario international, il non es
necessari investigar le lingua hebree, proque le parola appa
re in anglese como
Gehenna
, in francese como
géhenne
, in espaniol como
gehena
, in italiano eomo
geenna
. Le parola arabic que appare in anglese eomo
alcove

pote equalmente esser
retrovate in le sphera restricte, nam illo appare in italiano e portugese eomo
alcova
,
in espaniol eomo
alcoba
, e in francese eomo
alcove
. Un exemplo de un parola
international de origine russe es illo que appare in anglese como
mammoth
, in
francese como
mammouth
, in espaniol eomo
mamut
, e in italiano eomo
mammut
.
Un exemplo german e
s anglese
feldspar
, francese
feldspath
, italian
feldispato
,
espaniol
feldespato
.

Le rationamento in favor de un sphera restricte pro colliger le parolas international
non preclude le possibilitate de displaciar su frontieras in le interesse de un prisa plu
s
ric. In loco de un o duo linguas del gruppo anglo
-
romance un o duo altere linguas de
significantia al minus equal in le campo international pote esser includite, sub le

20

condition, naturalmente, que le cosas examinate es ancora tenite insimul per un base
commun, lo que significa que lor centro de gravitate remane in le sphera anglo
-
romance. In le compilation de iste Dictionario esseva admittite al campo de recerca
extender se a germano, o russo, o a ambes. Al decision de non usar le mesme
procedura pro alt
ere linguas esseva attingite post que ample tests habeva
demonstrate que le complication consequente de nostre methodologia non haberea
afficite le resultatos in grado perceptibile.

Summario

De omne linguas que unquam obteneva plus que utilitate national o
n pote dicer que
illos esseva portate trans lor confinios original per un expansive dynamismo cultural
e utilitari. Illos fungeva como indispensabile utensiles cultural e utilitari. Le moderne
internationalitate es largemente conditionate per le scientia e

le technologia in le
senso le plus comprehensive. Le lingua del scientia e del technologia es le moderne
lingua international o interlingua. Illo non es, in senso stricte, un lingua complete sed
es plus tosto un corpore multo comprehensive de terminos int
ernational que
constitue le nucleo de un interlingua. Le lingua international ha absorbite material
del plus variate origines sed su centro de gravitate es in le sphera del tradition
grecolatin. Illo pote esser colligite intra le confinios de un gruppo hom
ogenee de
linguas fonte o linguas de controlo que non solmente representa le tradition
grecolatin in nostre tempore sed que equalmente absorbeva omne significante
parolas international radiate de altere centros. Iste gruppo es le gruppo anglo
-
romance de li
nguas con le germano e le russo como contribuentes potential.

Methodo e technicas


Eligibilitate de parolas international

Parolas es eligibile in le vocabulario international si illos es currente in tote le sphera
anglo
-
romance de linguas. Le linguas que s
ia individualmente scrutinate es italiano,
francese, anglese e, combinate, espaniol e portugese. Le combination del duo linguas
iberic es indicate non proque lor importantia separate esserea dubitabile sed proque
lor significantia in le assemblea del lingu
as romance es similar. Le absentia de un
parola in le vocabulario de un del linguas mentionate es multe vices un coincidentia
que non pote justificar le retention de illo del vocabulario international. Germano o
russo pote reimplaciar qualcunque del fontes

anglo
-
romance. In summa, le criterio
de internationalitate pote preliminarmente esser formulate como seque: Un parola
debe esser acceptate como international quando su presentia es certificate


in
formas e significationes correspondente


in al minus tre
s del linguas italian,
espaniol e/o portugese, francese e anglese con germano e russo como possibile
substitutos.

Le application practic se confronta con alicun problemas specific.


21

1
.


Le determination si o non un parola existe in un del linguas non es se
mper clar e
facile. Il non es ni possibile restringer se al mentiones in alicun seligite dictionarios ni
considerar omne obscur entrata in fontes le plus comprehensive. Terminos technic
sia cercate in dictionarios technic, durante que expressiones quotidia
n sia traciate in
dictionarios commun que representa le lingua de omne dies. In plus, le
investigationes non pote limitar se in omne casos al moderne vocabulario currente.
Per exemplo, durante que le actual parola francese
tuer

(occider) non es parentate a
l
parola italian
uccidere

con le mesme signification, il ha vestigios in francese del
ancian
occire
, e mesmo in espaniol, cuje parola normal pro ‘occider’ es
matar
, un
ancian verbo correspondente con italian
uccidere

e francese
occire

ha supervivite al
min
us in le forma participial
occiso
. In iste caso como etiam in casos similar on pote
argumentar que celate detra, e representate per
tuer

e
matar
, il ha formas plus vetule
que corresponde con italian
uccidere
, de maniera que le requirimentos de
internationa
litate es plenmente complite con respecto a un parola pro anglese “to
kill” que directemente corresponde al latin
occidere
.

Applicate a su conclusiones extreme iste procedura justifica le adoption in le
vocabulario international de parolas que corresponde
con omne terminos latin sub le
condition que lor conceptos existe in un o altere forma in le linguas moderne. A prime
vista un interpretation tanto large del regula de internationalitate
moderne

de parolas
pote parer arbitrari. Tamen, post un examination p
lus stricte, le facto se intrude que
tote le linguas del mundo occidental ha le habitude de recurrer al materia lexical
classic e ante toto latin quandocunque nove terminos debe esser formulate, tanto in
casos ubi novelle ideas, factos o objectos debe nomi
nar se, como etiam si il ha
necessitate de un synonymo pro un termino traditional jam disponibile.

2
.


Al principio de correspondentia de formas de parolas in le varie linguas
contribuente on debe admitter qualque latitude. Le parolas anglese
automobile

e
fidelity

corresponde completemente con francese
automobile

e
fidelité

o espaniol
automóvil

e
fidelidad
. Le secunde es in omne linguas un descendente directe de latin
fidelitas
,
fidelitat
-

e consiste ubique de un adjectivo que deveniva un substantivo per
le adjunction de un mesme suffixo in varie formas etymologicamente identic. Le
prime es in omne linguas un composition moderne que etiam consiste in omne casos
de elementos etymologicamente identic. Tamen, in un exemplo como italian
amaritudine

on trova qu
e ni le equivalente espaniol ni le francese monstra un
complete correspondentia etymologic. Francese
amertume

e espaniol
amargor

como
etiam le synonymos italian
amarore

e
amarezza

ha substituite altere elementos pro le
original suffixo latin. Tal substitut
iones de suffixos, que non esseva causate per
necessitates expressive, non debe dar un motivo pro denegar a un parola specific le
plen stato international, proque pro tales le deviation formal non implica un
deviation de signification.

Numerose exemplos de

iste genere es fornite per adjectivos anglese que in plure casos
differe de parolas correspondente in altere linguas per un suffixo excrescente sin
signification. Le suffixo
-
al

in anglese
fanatical

non ha un signification; illo non face le
parola differe
r in ulle senso del synonymo
fanatic

e non admitte un discrimination
inter illo e francese
fanatique
, italian
fanatico
, etc. Le mesmo vale pro le typo anglese
voracious

que contine un suffixo “superflue”, i.e. specificamente anglese e sin
signification,
-
i
ous
. Le parola correspondente francese es
vorace
, espaniol
voraz
, etc.


22

3
.


Il ha numerose parolas que, paradoxemente, non se trova in un lingua particular,
sed que es potentialmente presente in illo. In anglese, per exemplo, le typos
derivational de
versa
tile
-
versatility
,
visible
-
visibility
, etc. es tanto normal que le caso
exceptional de un sol
proximity
, sin un adjectivo correspondente, pare esser un
“accidente” peculiarmente anglese. Il deberea haber un adjectivo
*proxim

o forsan
*proximous
. Le frequent
ia e le nettemente definite character del suffixo anglese
-
ity

permitte le assertion que con le substantivo
proximity

il existe


potential
-

si non
factualmente


un adjectivo que es parallel al de facto existente parola italian
prossimo

e que assi contrib
ue al internationalitate del simple adjectivo detra le
substantivo derivate. Le mesme rationamento non esserea valide in le caso que le
adjectivo al fundo de
proximity

non existeva in ulle lingua. Al altere latere illo es
applicabile in casos de situatione
s reverse, ie. si le parola simple es toto international
durante que le parola derivate es solo “potentialmente” disponibile.

Le affixos que malgrado lor existentia in formationes de sphera limitate, se introduce
in le vocabulario international, debe esser

e frequente e inambigue. Omne istos que
pote esser ponite in iste categoria, es representate per entratas special in le corpore
del Dictionario. Un lista complete se trova infra in le section “Le vocabulario
international”.

Lo que esseva dicite super form
ationes con affixos de sphera limitate es valide etiam
pro compositiones. Le parola italian pro le anglese ‘match, lucifer’ es
fiammifero
. Isto
es un composition de elementos que es completemente international e toto
inambigue. Le parola in iste forma se t
rova solmente in un singule lingua, sed le
representation de su elementos in omne linguas contribuente justifica le pretention
que le parola es potentialmente international. In un considerabile numero de casos in
que ideas de plen internationalitate se mon
stra esser representate per numerose
terminos etymologicamente toto sin interrelation, on pote trovar adequate
translationes in le vocabulario international per examinar omne translationes
monolingual con respecto a lor representationes potential in le lin
guas fonte in toto.

Forma de parolas international

Le formas in que le parolas international es registrate debe esser ni italian, ni
francese, espaniol, portugese, anglese, german o russe; illos debe esser international.
Isto implica que toto sia eliminate

de illos que es un tracto characteristic de un
singule lingua. Si le parola espaniol pro ‘earth’ es
tierra
, le forma international de isto
non debe continer le diphthongo
-
ie
-

que es un specific disveloppamento espaniol. Le
forma international que corresp
onde a francese
aimer

non debe terminar se in
-
er

que es un specific disveloppamento francese. Ancora, si le parola
voracious

es
admittite a entrar in le vocabulario international, illo non pote apparer ibi con le
syllaba final
-
ious

proque isto es un pecu
liar excrescentia anglese.

Al altere latere, le forma international de un parola debe esser un tal que cata tracto
idiosyncratic del representation de illo in un singule lingua particular debe esser
explicabile como un mutation monolingue de illo. Illo deb
e esser le prototypo de que
omne formas contribuente es variationes specialisate. Per exemplo, le prototypo de
francese
terre
, espaniol
tierra
, portugese e italian
terra

es
terra
. Le termination
francese
-
e

e le diphthongo espaniol
-
ie
-

es respectivemente
specific
disveloppamentos francese e espaniol del original termination neutral
-
a

e del

23

original monophthongo
-
e
-
. Le resultante forma international
terra

pote haber le
aspecto de formas italian, portugese e latin, sed illo es “international” e non italian
,
non portugese e non latin. In multissime casos le prototypo e per consequente le
forma international de un parola coincide con le original etymologic, isto es, quando
parolas es derivate de latino, le forma ancestre latin. Sed isto non es un necessitate
absolute. Si le diphthongo de
tierra

non esseva un peculiaritate espaniol, sed existeva
etiam in italiano e francese, le prototypo e per consequente le forma international
non esserea
terra

sed
*tierra
.

Un exemplo plus characteristic (e plus complexe) es
illo de latin
causa

que appare in
le linguas moderne como duo distincte parolas, le un representate per italian,
espaniol, portugese
causa

e francese, anglese
cause
, le altere per italian, espaniol
cosa
, portugese
cousa

e francese
chose
. Le prototypo del p
rime es
causa
, e illo del
altere es
cosa
, de que le
ch
-

initial e le
-
e

final in le francese e le diphthongo
-
ou
-

in
portugese es deviationes peculiarmente francese e portugese, que pote esser explicate
como effectos de leges phonetic francese e portugese.

Le mutation de latin
-
au
-

in
-
o
-

es un disveloppamento de character international.

Secundo le objectivo general de crear formas international non
-
specialisate, le
prototypos non debe esser determinate per un tracto que se trova in solmente un
singule ling
ua. Un tracto monolingue sia ignorate proviste que un tal procedura non
reduce le sphera international sub le minimo stipulate. Pro referer de novo al
exemplo de latin
causa
, in le branca del prototypo
cosa
, omne formas contribuente
con le exception de por
tugese monstra le vocal
-
o
-
. Si le portugese
ou
-

esseva non un
diphthongisation specificamente portugese de un previe
-
o
-
, sed plus tosto un tracto
remanente del diphthongo
-
au
-
, le forma resultante ancora non continerea un
diphthongo proque tres linguas


espaniol, francese, italiano


exhibe un simple
-
o
-
.

Terminationes

Como omne altere elementos formative, etiam suffixos appare in definite formas
prototypic que non erraticamente varia de un caso a un altere. Si il es un facto historic
que le suffixo in a
nglese
agile

e illo in
fossil

es le mesme, e si in plus le altere linguas
contribuente revela que illos es equal (lo que in effecto illos es) alora le differentia
anglese inter iste particular
-
ile

e iste particular
-
il

non debe monstrar ulle tracia in le
formas international.

Le forma commun de que le suffixo representate per anglese
-
al

se ha disveloppate in
le varie linguas, es un forma cognite in un conception grammatic como le forma
primitive del oblique casos latin de
-
alis
, a saper
-
ale
. Iste
-
ale

es

le ancestre de omne
variantes contribuente, sed le complete graphia se mantene solmente in italiano.
Omne altere linguas de controlo omitte le
-
e

final. Pro isto le prototypo que servi
como le forma international del suffixo similemente lo omitte e illo a
ppare como
-
al
.

Un pauco plus complexe es le caso del suffixo parallel que originava de latin
-
ilis
. Illo
se trova etiam in italiano con le termination
-
e

in omne casos, sed le juxtaposition de
un par de exemplos como anglese
civil
,
agile
, espaniol
civil
,

agil
, italian
civile
,
agile

e
francese
civil
,
agile

face introducer duo formas prototypic, le un,
-
il
, que es
accentuate e que omitte le
-
e

final; le altere
-
le
, equipate con un
-
e

final e adjungite a
un syllaba accentuate.


24

Iste factos on pote reguardar
inversemente assi que


como un regula general que es
valide pro formas inserite in le Dictionario un
-
e

final post
-
l
-

(e equalmente post
-
n
-

e
-
r
-
) se monstra esser un indication que le accento debe cader super le
antepenultime syllaba, como in
agile

(op
posite a
civil
), in
automobile

(opposite a
infantil
), in
ordine

(opposite a
asinin
), in
arbore

(opposite a
professor
), etc. Vide
etiam le regulas del pronunciation.

Termination de infinitivos

Le procedura con prototypos exponite hic supra producerea infini
tivos in
-
are
,
-
ere

e
-
ire
. Como in le caso de
-
al

e
-
il
, il es solmente italiano que retene le
-
e

final
normalmente. Post que, totevia, anglese adopta verbos romance in general sin le
terminationes del infinitivos romance, illo non pote supportar francese

e le linguas
iberic pro annullar le conservation del
-
e

final. Si iste “abstention” anglese non debe
admitter al italiano resolver le question in favor de su proprie usage unic, remane
solmente le possibilitate facer le formas prototypic de infinitivos se
quer le modello de
casos comparabile, como per exemplo illo del suffixos
-
al

e
-
il
. Assi le formas
prototypic del terminationes de infinitivos deveni
-
ar
,
-
er

e
-
ir
.

Post que le subdivision de verbos latin in
-
ere

in duo gruppos con respectivemente le
acc
ento tonic super le penultima e le antepenultima, es clarmente retraciabile intra le
sphera del moderne linguas romance, on poterea determinar le termination del
infinitivo separatemente pro cata un del duo gruppos. Le distinction resultante de
verbos in
-
er

con le accento super le ultime syllaba e un gruppo minor de verbos in
-
ere

con le accento super le antepenultima corresponderea in general con duo typos de
derivation. Le verbos in
-
er

fornirea derivationes “debile” in
-
it
-

plus
ion
,
-
ive
,
-
ura
,
etc. du
rante que le verbos in
-
ere

formarea tal derivationes per adder
-
ion
,
-
ive
,
-
ura
,
etc. a un radice “forte” o modificate. In le Dictionario un tal distinction non ha essite
exequite.

Terminationes de adjectivos

Un problema special es ponite per le categoria

de adjectivos que mantene in omne
linguas romance un differentia inter formas masculin e feminin. Hic le procedura del
prototypos collide con un tracto grammatic que debe esser considerate nunc ben que
questiones grammatic generalmente non ha loco in un d
iscussion purmente lexical.

Le prototypo de anglese, francese
grand
, italian, espaniol, portugese
grande

emerge
lisiemente como
grande
. Tamen, in casos como illo del parola international que
corresponde a anglese
saint
, le resultante es indecise proque hi
c le original systema
inflectional supervive in tote le linguas romance non solmente con un forma distincte
pro le plural sed etiam con distincte formas masculin e feminin. Le prototypo
adjectival de anglese, francese
saint
, espaniol, portugese, italian
sa
nto

esserea
*sancto
, sed illo de anglese
saint
, francese
sainte
, espaniol, portugese, italian
santa

esserea
*sancta
. Quando usate como substantivos pro representar un persona sancte,
le forma
sancto

pro le masculo e le forma
sancta

pro le femina es satisfa
ctori. Sed in
functiones adjectival illos esserea usabile solmente si le grammatica del lingua
international debeva conservar un distinction correspondente de generes.


25

Il es possibile figurar se le vocabulario international in functionamento con un
systema

grammatic que in effecto mantene un distinction de generes. Tentativas in
iste direction esseva notate, sed illos forma un minoritate. Le procedura applicate in
le Dictionario es illo que es favorite per le majoritate de usatores del vocabulario
internati
onal. Omne adjectivos es tractate como si latino e le linguas romance
cognosceva solmente le singule typo de adjectivos in que il ha nulle distinction inter
masculin e feminin. Le entratas resultante in le Dictionario exhibe nulle differentias
in terminati
ones inter le typos
grande

e
sancte
.

Forma de parolas international in
series derivational

Le prototypo, como discutite usque hic, on pote definir como le plus proxime
commun ancestre documentate o hypothetic de que omne variantes contribuente
pote disvelo
ppar se in accordo con le leges e motivos individual que functiona in le
varie linguas considerate. Isto implica que in le caso de substantivos e adjectivos que
originava in latino le prototypo normalmente ni coincide con ni se basa super le
nominativo ori
ginal (isto es le forma que es conventionalmente inserite in le
dictionarios) sed plus tosto que illo ha le aspecto del crude (i.e. truncate) forma del
casos oblique latin. Isto es proque le linguas romance, quando


in le curso de lor
disveloppamento ex l
atino


illos abandonava le systema de declinationes de
substantivos e adjectivos, normalmente non preservava un caso al costo de tote le
alteres; illos normalmente preservava un composito del varie casos oblique. Francese
pied
, espaniol
pie
, etc. non prov
eniva ab latin
pes

sed ab latin
pede

que on pote vider
como un representante de
pedem
,
pedis
, etc.

Nunc il es le radice del casos oblique latin (i.e. le radice como base del prototypo
international) que appare de novo in le derivationes ab substantivos e a
djectivos. Un
parola como
temporal

(considerate o in su variante anglese o in ulle altere variante)
non proveniva ab le radice latin
tempus

sed ab illo de
temporis
,
tempore
, etc. Un
parola como
pontifical

se basa non super le radice de latin
pontifex

sed s
uper illo de
pontificem
, etc.

Le prototypo de anglese
pontiff

e correspondente variantes romance que determina le
internationalitate del parola es
pontifice
. Illo de anglese
pontifical

e su equivalentes
romance es
pontifical
. Le consistentia de forma in le

duo prototypic
pontifice
-
pontifical

(in contrasto a anglese
pontiff
-
pontifical

o german
Pontifex

pontifikal
) es
un tracto importante del vocabulario international. Illo permitte le interpretation de
pontifical
, pro si dicer, como un forma special pro uso
special de
pontifice

justo
como, dice
-
nos,
brotherly

in anglese on poterea appellar un forma special, isto es, le
forma adjectival de
brother
. Si iste tracto debe esser generalmente eharacteristic del
lingua international, on debe semper facer derivationes

haber un relation con le
formas prototypic que constitue su vocabulario. Per exemplo, le prototypo de italian
tempo
, espaniol
tiempo
, portugese
tempo
, francese
temps

debe esser; viste le
derivationes,
tempore
, malgrado le facto que le plus proxime forma a
ncestre commun
de iste variantes es
tempus

o al minus, si francese es ignorate,
tempo
. Italian
cuore
,
espaniol
corazón
, portugese
coraçao
,
cor
, francese
cœur

non converge in
core

que
reflecterea le declination in latino vulgar
cor
,
coris

(in vice de classi
c
cor
,
cordis
) sed

26

es standardisate como corde, viste le derivation
cordial
, un forma in latino ancestral
con le suffixo
-
ial

post le radice
corde
.

Familias de parolas

Le relation que, in le procedura de protypos, derivationes ha con lor base, establi in l
e
standardisate vocabulario international clar consistentias in series derivational. Tal
series, frequentemente cumulate in familias de parolas, plus o minus extense, existe
in omne linguas de controlo. Sed in multe casos illos ha devenite indistincte per
peculiar tendentias o “accidentes” historic, e il deveni un del plus importante
functiones del technica de prototypos render a illos lor debite sphera de application.
Indistincte gruppos como
letter
-
litteral

o
publish
-
publication

se manifesta in le
vocabul
ario international in clar gruppos consistente como
littera
-
litteral
,
publicar
-
publication
. Isto es importantissime pro le libere formation de derivationes
autonome in un lingua auxiliar.

Le principio que determina le limitation de gruppos derivational o f
amilias de parolas
in le vocabulario international es illo de un parallelo inter consistentias formal e
semantic. Post que le idea de
causal

es un derivation de illo de
causa
, le
correspondente vocabulo standardisate appare in un gruppo formalmente consist
ente
como
causa
-
causal
. Post que, al altere latere, le idea de
causa

es nullemente un
derivation del anglese
thing

(malgrado que francese
chose
, espaniol
cosa
, etc. es
disveloppamentos historic de latin
causa
), le standardisate parola international que
cor
responde a
thing

non appare in le mesme gruppo sed emerge como
cosa
. Le
prototypos
causa

e
cosa

pertine in le quadro del vocabulario international a duo
differente familias, ben que tote le parolas correspondente in le linguas romance de
controlo es membro
s del singule familia etymologic de latin
causa
.

Iste e affin aspectos del technica de prototypos e su resultatos es specialmente
significante in le caso de certe verbos e lor derivationes. Un analysis plus detaliate de
alicun familias de verbos pote esse
r utile in iste respecto.

Tener

es le prototypo de italian
tenere
, espaniol
tener
, portugese
ter
, francese
tenir
.
Le ancestre latin es
tenere
, que es le capite de un grande familia de derivationes e
compositos. Inter le derivationes que es international e
que se trova etiam in anglese,
es
tenace
,
tenacitate
,
tenor
, ‘tenacious, tenacity, tenor’, etc. In latino le compositos de
tenere

appare con un eharacteristic mutation de vocal in
abstinere
,
continere
,
obtinere
, etc. (con derivationes de ambe typos
abstine
ntia

e
retentio
). Le linguas
moderne non manteneva iste e similar mutationes de vocal in le infinitivos composite
sed adaptava los al forma del simple verbo, per exemplo, espaniol
tener
-
abstener
,
francese
tenir
,
contenir
, etc. Tamen, le derivationes intern
ational de alicunes de iste
compositos (
abstinente
,
continente
, etc.) repelle los ad in le patrono latin e le
infinitivos appare in le vocabulario international como
abstiner
,
continer
,
pertiner
,
sed
detener
,
intertener
,
mantener
,
obtener
,
retener
,
sustene
r
.

In le caso de iste familia de verbos le differente brancas es concatenate per un assatis
clar consistentia in signification.
Le idea de anglese “to hold” es preservate in omne
verbos:
continer

es “to hold as contents” o “to hold back”;
mantener

es “to u
phold”;
detener

“to hold in custody”; etc.
Un caso in que un del brancas de un familia
etymologic de verbos se ha completemente distachate, tanto in forma como senso,

27

tanto in le linguas de controlo como per consequente in le vocabulario international,
es
illo de latin
pendere

“to suspend” e “to weigh” con le derivation
pensum

‘something weighted, a weight’. Su frequentativo
pensare

‘to weigh’ e in senso
figurative ‘to ponder, consider’ faceva surger in le linguas romance duo distincte
series derivational.
Le parolas pro ‘to weigh’ es italian
pesare
, espaniol e portugese
pesar
, francese
peser

(confronta etiam anglese
to poise
). Illos es toto distachate tanto
in forma como in signification ab le parolas romance pro ‘to think’: italian
pensare
,
espaniol e port
ugese
pensar
, francese
penser
, cuje forma standardisate es
pensar

e
cuje derivationes se presenta in
pensative
,
pensator
, etc. In le linguas moderne nulle
de iste parolas se manifesta, ni in forma ni semanticamente, como un derivation de
‘to weigh’. Per co
nsequente le parola international pro ‘to weigh’ non es influentiate
per illos e appare como
pesar

que on pote reguardar como un derivation de
peso

‘weight’ (le prototypo de italian, espaniol, portugese
peso
, francese
poids
, etiam
anglese
poise

ab le hic s
upra mentionate latin
pensum
); e
peso
-
pesar

constitue un
novelle familia independente de
pensar
.

Un caso legiermente differente es presentate per le familia de latin
prehendere
,
prendere

‘to seize’. Le derivation
prehensio
,
prensio

‘act of seizing’ es repr
esentate in
le linguas de controlo per italian
prension
, espaniol
prensión
, portugese
preensão
,
francese
préhension
, anglese
prehension
, que rende le prototypos
prehension

e
prension
. Le contrahite forma latin
prensio

ha producite un altere serie toto
dist
achate del prime. Iste serie es representate per italian
prigione
, espaniol
prisión
,
portugese
prisão
, francese e anglese
prison
. Phoneticamente omne iste variantes
national ha in commun le perdita del latin
n

ante
s

e le cambiamento de
e

in
i
. Etiam
seman
ticamente on percipe nulle connexion inter ‘prison’ e ‘act of seizing’. In plus le
derivationes construite de
prison
, per exemplo,
prisoner
,
to imprison

e lor
equivalentes romance ha un stricte relation solmente con lor immediate base e non
del toto con le

familia latin original de
prehendere
. Assi resulta un familia distachate
prision
,
prisionero
,
imprisionar
, etc.

Exemplos non
-
latin

Le illustrationes del technica de prototypos presentate usque hic es omnes concernite
con parolas derivate de latino o const
ruite de material latin. Illustrationes additional
es requirite pro le sequente gruppos: 1) parolas de origine grec includente
formationes classic


importate directemente o transmittite via latino


como etiam
neologismos construite de grec material lexic
al. 2) parolas de origine germanic que
penetrava in le linguas romance in un periodo post
-
classic e toto se assimilava in
illos. 3) parolas foranee que esseva prendite a varie periodos de plure fontes foras del
gruppo de linguas romance e anglese e que se
assimilava in un mesura major o
minor.

Inter le parolas de origine grec il ha multe formationes con le valor semantic de
derivationes que formalmente es distachate de lo que poterea esser considerate como
lor base. In le vocabulario standardisate illos con
sequentemente exerce nulle
influentia super le forma del base. Assi le forma international de
therapeutic

non ha
un liga formative con
therapia
, nam ben que le un es clarmente le adjectivo que
pertine al altere, il non ha un directe relation derivational i
nter illos. Al fin ambes es
derivate de un tertie vocabulo, le verbo grec
therapeuein
. ‘Therapy’ appare in le
vocabulario international como
therapia

e ‘therapeutic’ como
therapeutic
. Le

28

interdependentia semantic del duo non se reflecte plus in le vocabula
rio international
que in le vocabularios de omne linguas de controlo. Illos appare in le Dictionario
como duo entratas non parentate.

In altere casos le formal relation per derivation que de facto existeva in greco ha
essite toto disrumpite in le linguas m
oderne que tracta iste vocabulos exactemente
como illos del typo
therapia
-
therapeutic
. Iste disruption es in multe casos debite al
facto que membros de un certe gruppo derivational in greco esseva prendite per le
latino o per le linguas moderne como vocabu
los separate cuje connexion con altere
vocabulos grec del mesme familia (prendite separatemente per iste linguas) non
esseva visibilisate in lor formas. Grec
phlegmatikos

esseva effectivemente un
derivation de
phlegma

super le radice inflectional
phlegmat
-
. Totevia iste vocabulo
non appare in un del linguas moderne e certemente non in un del membros del
anglo
-
romance gruppo de controlo in un forma que corresponde con le vetule radice
inflectional o derivative. Illo es representate ubique per le nominativo g
recolatin e
appare conformemente in le vocabulario international como
phlegma

non
influentiate per su adjectivo associate
phlegmatic
.

In le majoritate del vocabulos de origine grec, totevia le consistentia formal de series
derivational se manifesta in le v
ocabulario international tanto clarmente como isto
eveni in le caso de vocabulos de origine latin.

Post le greco, le plus importante contributiones non
-
romance al vocabulario
international es sin dubita le linguas e dialectos germanic. Lor parte in le voca
bulario
international face surger duo observationes special.

Il ha un grande numero de casos de parolas anglese de origine germanic que es
parentate a parolas in altere linguas de controlo per un affinitate indoeuropee.
Exemplos es anglese
beech

e espaniol

haya
; anglese
father

e italian
padre
; anglese
brother

e francese
frère
; etc. In omne tal casos le forma germanic (naturalmente sub
le condition que il ha un perfecte correspondentia formal e semantic) pote esser
reguardate como un variante contribuente qu
e adde al extension international del
parola concernite. Quanto al technica del prototypos, parolas de iste categoria debe
standardisar se exclusivemente super le base de lor variantes romance. Hic le
inclusion de cognate formas germanic producerea prototy
pos super un base indo
-
europee que es multo troppo stricte pro supportar un vocabulario international. Assi
francese
frère
, italian
fratello

(con un suffixo que pote esser ignorate) e anglese
brother

determina le internationalitate de un parola que es repr
esentate per le forma
standardisate
fratre
, sin referentia al variante germanic.

Un problema contigue e considerabilemente plus importante es illo de parolas de
origine germanic representate per prestate variantes in le romance linguas de
controlo, si o no
n illos es supportate per un forma hereditate in anglese. Le major
parte del parolas de iste specie esseva adoptate per le linguas romance durante le
medievo quando le suprematia germanic, specialmente in le campos de lege e guerra,
esseva perceptibile in
omne regiones del mundo occidental. Si le forma anglese de tal
parolas es disponibile (e generalmente illo lo es), illo pote de novo esser reguardate