Σημασιολογική Ηλεκτρονική Μάθηση - Epyna.eu

housescallipygeanInternet and Web Development

Oct 21, 2013 (3 years and 9 months ago)

87 views

5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


1

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr



Σημασιολογική

Η
λεκτρονική Μάθηση


Μαρκέλλου

Πηνελόπη

Δρ., Μηχανικός Η
λεκτρονικών
Υ
πολογιστών

& Πληροφορικής

markel@ceid.upatras.g
r

Μάρκελλος Κωνσταντίνος

Msc
,
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός & Τεχνολογίας Υπολογιστών

kmarkel@cti.gr





ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα εργασία έχει σαν βασικό στόχο
να ορίσει την έννοια της σημασιολογικής ηλεκτρονικής
μάθησης

(
semantic

e
-
learning
)
, να μελετ
ήσει τ
η σχετική βιβλιογραφία και όλα εκείνα τα ζητήματα
π
άνω στα οποία θεμελιώνεται και να καταδε
ίξει τ
η στενή σχέση της με την ανάπτυξη των τεχνολογιών
σημασιολογικού ιστού

(
Semantic

Web
)
. Επιπλέον, παρουσιάζ
ει τις

τεχνολογικές
κατευθύνσεις που
υποστηρίζουν το όραμα
του
semantic

e
-
learning
,
τις
μελλοντικές τάσε
ις και συζητ
ά

τα ανοικτά
ζητήματα της περιοχής.


ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ:

σημασιολογικός ιστός,
ηλεκτρονική μάθηση,
εξατομ
ίκευση


ΕΙΣΑΓΩΓΗ


Ο Παγκόσμιος Ιστός Πληροφοριών ή
Web

(
World

Wide

Web

ή
WWW
) έχει
επηρεάσει
σημαντικά πολλές διαστάσεις της καθημερινότητάς μ
ας
όπως τον τρόπο

που
επικοινων
ούμε, συνεργαζόμαστε, διδάσκουμε και διδασκόμαστε
.

Ιδιαίτερα
η
διδακτική
διαδικασία χαρακτηρίζεται
παραδοσιακά
απ
ό τα ακόλουθα τρία στοιχεία: (α) το διδακτικό
περιεχόμενο καθορίζεται από το διδάσκοντα, (β) η διδασκαλία είναι
προκαθορισμένη και
γραμμική και (γ) ο διδάσκοντας και ο διδασκόμενος βρίσκονται στον ίδιο φυσικό χώρο.
Έχει δηλαδή ένα

μαζικό χαρακτήρα που δεν ταιριάζει πάντα στις ανάγκες και στα ιδιαίτερα
χαρακτηριστικά των διδασκόμενων (
Ebusiness

Forum
, 2007
). Στο πλαί
σιο αυτό είναι
αναγκαίο η
διδακτική

διαδικασία

να

προσαρμοστεί

στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή
και να
συμβαδίσει με τις
εξελίξεις των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)

μέσα από νέες μορφές όπως η ηλεκτρονική μάθηση
.


Η
ηλεκτρονική μάθηση ή η
-
μ
ά
θησ
η (
electronic

learning

ή
e
-
learning
)

αφορά σε
όλες εκείνες
τις μορφές
μάθησης

που
βασίζονται
στις ΤΠΕ
και
χρησιμοποιεί τον
ηλεκτρονικό
υπολογιστή
(Η/Υ)
,
τα δίκτυα υπολογιστών
και το
Web

για να δημιουργήσει,
να αποθηκεύσει, να παραδώσει, να διαχειριστεί και

να υποστηρίξει
online

σειρές
μαθημάτων

(
Cao & Zhang, 2006
;

IEEE

LTSC
, 2009
)
.
Το μεγάλο της πλεονέκτημα είναι ότι
μπορεί να
λάβει χώρα

οπουδήποτε, οποτεδήποτε και από τον καθένα εφόσον είναι
διαθέσιμος ο απαραίτητος εξοπλισμός. Επιπλέον, παρέχει όλη εκείνη

την
υποδομή
ώστε
να
ενσωματώσει
το εκπαιδευτικό περιεχόμενο,
τα εργαλεία, και τις υπηρεσίες σε μια ενιαία
πλατφόρμα

για να δημιουργήσει και να παραδώσει
τ
α εκπαιδευτικά
μαθήματα γ
ρήγορα,
έγκυρα,
αποτελεσματικά

και οικονομικά

(
Zhang
, 2004)
. Για
να επιτύχει

αυτό
το σκοπό
χρησιμοποιεί
μεταξύ άλλων
μια ποικιλία μέσων όπως κείμενα, ήχο, βίντεο και
animation
,
εικονικά περιβάλλοντα,
συνδέσμους,
κλπ.

5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


2

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


Πρόσφατα, οι νέες
τεχνολογίες του
Σημασιολογικού Ιστού (
Semantic

Web

ή
SW
)
,
έχουν αλλάξει την εστίαση των συστημάτ
ων
e
-
learning

από προσεγγίσεις
βασισμένες
στις
εργασίες (
task
-
based

approaches
)

σε αυτές που βασίζονται στη
γνώση

(
knowledge
-
based

approaches
)

(
Klein

&
Eselyel
,
200
6
)
. Ο σημασιολογικός
ι
στός
είναι

μια πρωτοβουλία
του
W
3
C

(
World

Wide

Web

Consortium
, Κοινοπρ
αξία Παγκοσμίου Ιστού Πληροφοριών
,
http://www.w3.org
)
και αποτελεί
σήμερα
τη μεγαλύτερη προσπάθεια αυτόματης
ενοποίησης
των
συστημάτων ώστε να συνεργάζονται διαλειτουργικά σε παγκόσμιο
επίπεδο. Σύμφωνα
με
τον
Berners
-
Lee
e
t

al
.
(2001)
είναι

«μια επέκταση του
παρόντος

Παγκοσμίου
Ιστού
Πληροφοριών, στην οποία η πληροφορία

που παρουσιάζεται στον χρήστη
ορίζεται με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι κατανοητή όχι μόνο από τους ανθρώπους αλλά και
από τα υπολογιστικά συστήματα προκειμένο
υ να διευκολυνθεί η μεταξύ τους συνεργασία».

Βασίζεται στην ιδέα της οργάνωσης και διασύνδεσης της πληροφορίας που υπάρχει στο
Διαδίκτυο, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί πιο αποτελεσματικά για την ανακάλυψη, την
αυτοματοποίηση και την επαναχρησιμοποίησή τ
ης από διαφορετικές μεταξύ τους
εφαρμογές.
Η ικανότητα του
Semantic

Web

να
προσθέτει

νόημα

στις πληροφορίες, που
αποθηκεύ
οντ
αι
με μορφή κατάλληλη

ώστε να
μ
πορ
ούν
να αναζητηθ
ούν
και να
υποβληθ
ούν

σε επεξεργασία
, σε συνδυασμό με τις
πρόσφατες
τεχνολογικές εξ
ελίξεις
,

παρέχουν

εκείνους τους
μηχανισμούς
που επιτρέπουν
τη σημασιολογική
αναπαράσταση
της γνώσης
,
την
ανταλλαγή
της και τελικά
τη
ν αποτελεσματικότερη
σ
υνεργασία
ιδιαίτερα
των
e
-
learning

συστημάτων και
εφαρμογών
(
Anderson

&
Whitelock
, 2004).

Σ
ημασιολογικ
ή ηλεκτρονική μάθησ
η
(
semantic

e
-
learning
)

είναι
«η ηλεκτρονική
μάθηση που βασίζεται
σ
τις

τεχνολογίες του σημασιολογικού ιστού
και
μπορ
εί
εύκολα να
παρ
άσ
χ
ει
το εκπαιδευτικό περιεχόμενο σε
μια
κατάλληλη

μορφή
ώστε
να
διευκολύν
ει

την
εξατομικευμένη μάθηση

(
p
ersonalized

learning


(Cao & Zhang, 2006). Σε αυτό το πλαίσιο,
τα συστήματα
e
-
learning

έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν περιγραφές των διαδικασιών
τους, καθώς επίσης και κανόνες προκειμένου να δημιουργηθεί
βασισμένη στο περιεχόμενο
(
conte
n
t
-
based
) και στ
η λογική
(
logic
-
driven
)
πληροφορία και
γνώση.

Στόχος της παρούσας
εργασίας είναι να
ασχοληθεί με τη
σημασιολογική ηλεκτρονική
μάθηση, να μελετ
ήσει τ
η σχετική βιβλιογραφία και
ε
κείνα τα ζητήματα πάνω στα οποία
θεμελιώνεται και να καταδε
ίξει τη

στενή σχέση
τ
ης
με την
εξέλιξη
των
Semantic

Web

τεχνολογιών
.
Στη συνέχεια,
παρουσιάζ
ονται οι
τεχνολογικές
κατευθύνσεις που
υποστηρίζουν το όραμα
του
semantic

e
-
learning
,
οι
μελλοντικές τάσεις και συζητ
ούνται τ
α
ανοικτά ζητήματα
της περιοχής.


ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ

Στην
π
λειοψηφία των συστημάτων
ηλεκτρονικής μάθησης του
παρελθόντος
,

οι σειρές
των
μαθημάτων και τ
ο
εκπαιδευτικ
ό περιεχόμενο
δεν ήταν αρκετά δυναμικ
ά
,
παρέχοντας
ένα μάλλον περιορισμένο σύνολο χαρακτηριστικών γνωρισμάτων
και
μια
περίπλοκη
δόμηση

με συνέπεια να μ
η μπορούν
να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις ανάγκες
, τις
γνώσεις και τις δεξιότητες
των
χρηστών
,
οδηγώντας σε μη ικανοποιητικές εκπαιδευτικές
ε
μπειρί
ες

(
Brusilovsky
, 2001)
. Μια
λύση σ
ε αυτό το πρόβλημα
,

που
αποτελεί ταυτόχρονα
και
πρόκληση για τα βασισμ
ένα στο
Web

(
Web
-
based
)
e
-
learning

συστήματα
,

είναι η
ενσωμάτωση
προσαρμοστικών
(
adaptive
)
χαρ
ακτηριστικών που υποστηρίζουν την
εξατομικευμένη

μάθηση

(
personalized

learning
)

(Μάρκελλος
et

al
., 2004
).

Αυτές οι προηγμένες εφαρμογές παρέχουν υψηλής ποιότητας

περιεχόμενο,
αποδοτική
δόμηση, καθώς επίσης και πλήρη υποστήριξη
των εργασιών όλων των προφίλ των
χρηστών
που συμμετέχουν σε ένα χαρακτηριστικό σενάριο από απόσταση
εκπαίδευσης.
Συγκεκριμένα, ανάλογα με το
γνωστικό
υπόβαθρο του
χρήστη
,
τις
δυνατ
ότητες
και

τις
5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


3

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


αδυναμίες
του,
το προτιμώμενο
στυλ

και
ρυθμ
ό
εκμάθησης
,

καθώς
και της προόδου που
έχει
σημει
ώσει
, το σύστημα
επιλέγει

το περιεχόμενο
, τη σειρά και τον τρόπο παρουσίασης
του μαθήματος
. Πιθαν
ές
π
αράμετροι
αποτελούν τα
διαφορ
ετικά μονοπάτια

πλοήγησης στο

περιεχ
όμενο,
οι
διαφορετικ
οί
τρόπ
οι
παρουσίασης του ίδιου περιεχομένου (π.χ. με ή χωρίς
ήχο)
και
η
παροχή
ενός διαφορετικού συνόλου λειτουργιών
του περιβάλλοντος
επαφής
(
user

interface
)
με στόχο τη
με
ίωση της
πολυπλοκότητα
ς

της εφαρμογής.

Για την επίτευξη

των παραπάνω, μεθοδολογίες
,
τεχνικές
και εργαλεία
από διάφορ
ες
επιστημονικ
ές
περιοχές και τομείς εφαρμογ
ών
υιοθετούνται
. Ο
ι

πι
ο

γνωστ
ές
από αυτές
είναι
:

η Εξόρυξη Δεδομένων (
Data

Mining
),
η Εξόρυξη Δεδομένων
Web

(
Web

Mining
),
η
Ανακάλυψη Γ
νώσης

(
Knowledge

Discovery
),
η Μοντελοποίηση Χρηστών (
User

Modeling
),
η Τεχνητή Ν
οημοσύνη
(
Artificial Intelligence
)
,
οι Τεχνολογίες Π
ρακτόρων

(
Agent

Technologies
),

κλπ.
Ιδιαίτερα
,
το
Web

Mining

ορίζεται ως η χρήση των τεχνικών
Data

Mining

για
την ανακάλυψη και την εξαγωγή

π
ληροφορ
ιών από
Web

έγγραφα και
υπηρεσίες και διακρίνεται
σε
Web

Content

Mining

(
Εξόρυξη

από Δεδομένα Ιστού)
,
Web

Structure

Mining

(Εξόρυξη από Δεδομένα Δόμησης Ιστού)

και
Web

Usage

Mining

(Εξόρυξη από Δεδομένα Χρήσης Ιστού)
,
ανάλογα με το ποιο μέρος του
Web

χρησιμοποιείται στη διαδικασία εξόρυξης
(
Kosala

&
Blockeel
, 2000).

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι εφαρμογές
ηλεκτρονικής μάθησης

βασίζουν
την εξατομίκευση στ
ο
Web

Usage

Mining

(
Mobasher
, 2005
)
,
το οποίο και αναλαμβάνει να
εξάγει από τα συγκεντρωμέ
να δεδομένα χρήσης τις πληροφορίες που είναι χρήσιμες για
την κατασκευή και τη συντήρηση των προφίλ των χρηστών με βάση τη συμπεριφορά τους
όπως
αυτή
καταγράφεται σ
τα αρχεία ημερολογίου των εξυπηρετητών (
server
log
files
)

(
Markellou

et

al
., 2004).

Συγκεκρι
μένα τα βήματα που ακολουθ
ούνται
είναι:
(α)
συλλογή
πληροφοριών για το χρήστη (στόχοι, γνωστικό επίπεδο, προτιμήσεις, ενδιαφέροντα) καθώς
και άλλων πρόσθετων δεδομένων που αφορούν στο περιβάλλον χρήσης (υλικό, λογισμικό,
σύνδεση, εκδόσεις), τα οποία θα χρη
σιμοποιηθούν για τη δημιουργία και ενημέρωση του
προφίλ του,

(β)
ανάλυση της συμπεριφοράς του χρήστη με βάση τεχνικές
Data

Mining

π.χ.
κανόνες συσχέτισης (association rules), ομαδοποίηση (clustering), κατηγοριοποίηση
(classification), ανακάλυψη προτύπων (p
atterns discovery)
,
(γ)
εξαγωγή συμπερασμάτων,

και τέλος
(δ)
παραγωγή εξατομικευμένων διεπαφών χρήσης

(Μάρκελλος
et

al
., 2004
).

Ο συνδυασμός
του
Web

Mining

και
του
Semantic

Web

έχει δημιουργήσει
μια
νέ
α

και
ταχύτητα

αναδυόμεν
η
ερευνητικ
ή περιοχή,
αυτ
ή
του

Semantic

Web

Mining

(Σημασιολογική Εξόρυξη Δεδομένων Παγκοσμίου Ιστού Πληροφοριών)
.
Η ιδέα πίσω
από τη χρησιμοποίηση του σημασιολογικού
ι
στού για την παραγωγή εξατομικευμ
ένων
Web

εμπειρ
ιών
είναι να βελτιωθεί
η διαδικασία
του
Web

Mining

με την εκμετάλλευση

των
νέων σημασιολογικών δομών.

Συνδέοντας νοηματικά ένα σύνολο από πόρους (κείμενα,
ιστοσελίδες, εικόνες, ανθρώπους, έννοιες, κλπ.) είναι δυνατή η μετάβαση σε ένα πιο
εκφραστικό και σημασιολογικά πλούσιο Web, όπου μπορούμε σταδιακά να ορίζουμε ένα
σύνολο
από νέες σχέσεις μεταξύ των δεδομένων που μέχρι τώρα μπορούσαμε μόνο έμμεσα
να υπονοήσουμε (π.χ. HasLocation, WorksFor, IsAuthorOf, HasSubjectOf, DependsOn,
κλπ.). Αυτό θα επιτρέψει την εφαρμογή εκλεπτυσμένων τεχνικών mining που απαιτούν
δομημένη είσοδο γι
α αποδοτική ολοκλήρωση των δεδομένων, καλύτερη διαχείρισή τους
και θα οδηγήσουν σε πιο ευφυείς e
-
learning εφαρμογές που θα «αυτοπροσαρμόζονται»
ώστε να ταιριάζουν καλύτερα σε κάθε ξεχωριστό χρήστη.

Από τα παραπάνω
προκύπτει

ότι η
σημασιολογική ηλεκτρονική
μάθηση
μπορεί να
χρησιμοποι
ήσει

τη δύναμη και την ευελιξία των
Semantic

Web

τεχνολογιών
π
ροκειμένου
να διευκολ
ύνει τ
η μεγάλης κλίμακας συνεργασία
των δραστηριοτήτων
e
-
learning

και να
5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


4

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


αναπτ
ύξει
τα εργαλεία, τα πρότυπα και τα περιβάλλοντα που
θα
υποστηρί
ξ
ουν

τη
διαχείριση

περιεχομένου
, τη
ν

πλοήγηση

στη
γνώση,
τις εξατομικευμένες ε
μπειρίες
, κλπ.


ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ

ΙΣΤΟΥ

Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται οι σημαντικότερες
Semantic

Web

τεχνολογίες
που καθορίζουν την
αναπαράσταση
, τη δομή και τη λογική

της γνώσης,
παρέχουν
τους
μηχανισμούς
συνεργασίας και διαμοιρασμού
της
και
προσφέρουν

τα μέσα
για την
εφαρμογή της σ
ημασιολογική
ς

ηλεκτρονικής μ
άθηση
ς
.


XML

Η
XML (
E
xtensible Markup Language
)

είναι μια γλώσσα σήμανσης
εγγράφων
όπως
η
HTML
.
Α
ποτελείται από

ένα σύνολο κανόνων για
τον ορισμό και την αναπαράσταση
των πληροφοριών
ως
XML

έγγραφα

(
XML

documents
)
,

ό
που οι δομές
των
πληροφοριών
υποδεικνύονται από ρητή σήμανση.
Ένα
XML

έγγραφο
είναι εύκολα προσβάσιμο από Η/Υ
αφού κάθε κομμάτι πληροφορίας περιγράφετα
ι κατάλληλα από μεταδεδομένα

(
metadata
)
.
Το λεξι
λόγιο σήμανσης και οι δομές που ορίζονται

για μια
συγκεκριμένη

περιοχή
δημιουργούν μια XML εφαρμογή

(
XML

application
)
, μια επίσημη γλώσσα για την
αναπαράσταση
των πληροφοριών
αυτού του πεδίου
. Η χρήση
της
XML

έχει επεκταθεί

και
αποτελεί
πλέον
ένα ευρέως διαδεδομένο σχήμα (
format
) για τ
ην ανταλλαγή
δεδομένων

ανάμεσα σε
εφαρμογ
ές
λογισμικού. Στ
ην ηλεκτρονική μάθηση

η χρήση
της
XML μπορεί
να διαιρεθεί σε δύο σημαντικές κατηγορίες: το σχήμα για την ανταλλαγή
των δ
εδομένων

και το σχήμα για
τους πόρους των
πληροφοριών.
Οι τελευταίοι
μπορούν να διαιρεθούν
περαιτέρω σε έγγραφα και μεταδεδομένα

(Bray et al., 2004)
.


URIs

Ένα
URI

(
Uniform

Resource

Identifier
)

είναι

«μια σειρά χαρακτήρων για τον
προσδιορισμό ενός αφηρημέν
ου ή φυσικού πόρου»

και
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να
υποδείξει έναν ιδιαίτερο πόρο
του
Web

δηλ
αδή
«
οτιδήποτε

έχει ταυτότητα»

(Berners
-
Lee
et

al
.,
1998).
Έ
να URI δεν
είναι
απαραίτητο να
υποδεικνύει
μια πραγματική διεύθυνση
του
Web
. Τ
α

URIs που αναφέρ
οντα
ι σε
αντικείμενα που
είναι προσβάσιμα μέσω των
υπ
αρχόντων
πρωτ
οκόλλων
είναι γνωστ
ά
ως
URLs

(
Uniform

Resource

Locators
)
.
Συνεπώς, τα
URIs παρέχ
ουν
ένα γενικό μηχανισμό προσδιορισμού, σε αντιδιαστολή με
τα
URLs που είναι συνδεδεμένα

με την τοποθεσία του πόρο
υ.


RDF

and

RDFS

Το

RDF

(
Resource

Description

Framework
)

είναι

μια

γλώσσα

γενικής

χρήσης

για

την

αναπαράσταση

των

πληροφοριών

στο

Web
.
Αναπτύχθηκε από
το
W3C και παρέχει ένα
κοινό πλαίσιο προδιαγραφών για να εκφράσει τα μεταδεδομένα
των
εγγράφων σε μια
τυ
ποποιημένη μορφή που οι υπολογιστές μπορούν εύκολα να επεξεργαστούν.
Το
RDF
χρησιμοποιεί συνήθως XML για τη σύνταξ
ή

του
και URIs για να
καθορίσει
τις οντότητες,
τις έννοιες, τις ιδιότητες και τις σχέσεις.

Η βασική μονάδα
δεδομένων

είναι
μια τριπλέτα

που απ
οτελείται από
: (α) τ
ο θέμα (τι
είναι
το στοιχείο),
(β)

την
ιδιοκτησία (ιδιότητα του
θέματος)

και
(γ)

την
πραγματική αξία. Το
RDFS
(
RDF
Schema
)

είναι μια γλώσσα για τον
καθορισμό των λεξιλογίων RDF,
που

καθορίζει τον τρόπο χειρισμού και τον προσδιορισμό
των

στοιχεί
ων
.
Ο

ρόλος ενός σχήματος είναι να μεσολαβήσει
και να αποφανθεί σχετικά με
τη σημασιολογία
των όρων μεταξύ
χρηστών
και
υπολογιστών
(
Brickley

&
Guha
, 2000)
.


Web Services

5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


5

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


Ένα
W
eb

service

(διαδικτυακή υπηρεσία)

είναι
μια διεπαφή
λογισμικού
(
software

interface
)
που

υποστηρ
ίζει
τη διαλειτουργική αλληλεπίδραση
και επικοινωνία
των
εφαρμογών
πάνω α
πό ένα δίκτυο
,

ανεξαρτήτως πλατφόρμας
ή
γλώσσας προγραμματισμού
(
Booth

et

al
., 2004)
. Προσδιορίζεται από ένα URL
, ο
ι
δημόσιες διεπαφές και συνδέσεις
του
καθορίζο
νται

και
περιγράφονται
με

XML

και μπορούν
να
εντοπισθούν
από άλλα
συστήματα λογισμικού.

Αυτά τα συστήματα μπορούν
στη συνέχεια
να αλληλεπιδράσουν
με
το
Web

service

με
βάση
τον
ορισμ
ό του, χρησιμοποιώντας
μηνύματα
βασισμένα σε
X
ML που μεταβιβάζονται από πρω
τόκολλα
του
Διαδικτύου. Το
Web

service

πρότυπο
αποτελείται από τρεις οντότητες, το φορέα παροχής
της
υπηρεσ
ίας

(
service

provider
)
,
την
καταγραφή της

υπηρ
εσίας
(
service

registry
)
και τον καταναλωτή
της
υπηρεσ
ίας
(
service

consumer
)
(Dustdar & Schreiner, 2005
).


Ontologies

Οι
ontologies

(
οντολογίες
)

αποτελούν

τη
βάση τ
ου
Semantic

Web
,

προσφέρουν έναν
τρόπο
αναπαράστασης
των ετερογενών
Web

πόρων
και επιτρέπουν στη σημασιολογία να
χρησιμοποιηθ
εί
από εφαρμογές
και
ευφυείς πράκτορες

(
intelligent

agents
)
.
Μια
οντο
λογία
είναι η αυστηρά μαθηματική (formal) περιγραφή

ενός πεδίου γνώσης (domain) και
περιλαμβάνει ένα σύνολο από όρους και τις σημασιολογικές συσχετίσεις μεταξύ
τους. Για
παράδειγμα, μπορεί να αναπαραστήσει ένα εκπαιδευτικό πεδίο
καθορίζοντας όλες
τις
σχετι
κές
έννοιες, τις πιθανές σχέσεις
μεταξύ τους
καθώς
και
άλλες
ιδι
ότητες, όρους ή
κανονισμ
ούς
.

Η ανάπτυξη
μιας
οντολογίας είναι
παρόμοια με τον
καθορισμό ενός συνόλου
στοιχείων και
της
δομής τους. Η τρέχουσα έρευνα έχει
καταδείξει τη σημασία των
οντολογ
ιών γ
ια
το

e
-
learning

(
Stojanovic
et

al
., 2001; Henze

et al., 2004
)
.
Μ
πορούν να
χρησιμοποιηθούν
σε πολύπλοκα
e
-
learning

σενάρια και να
βελτ
ιώσουν τη δ
ιαχείριση των
εκπαιδευτικών
πόρων, την αυτόματη παραγωγή
των
δομών

πλοήγησης
από τα διανεμημένα
μεταδεδομένα, τ
ην οργάνωση του
μαθησιακού
υλικού σύμφωνα με τις διαφορετικές
ανάγκες των
διδασκόντων και των διδασκόμενων, κλπ.
(Brase & Nejdl, 2004).


Other Languages

Αρκετ
οί

ερευν
ητές

της

περιοχής

βασίζονται

στο

RDF
,
RDFS
και

σε

γλώσσες

αναπαράστασης

γνώσης

όπως
:
OWL
,
Simple

HTML

Ontology

Extensions

(
SHOE
),
Personal

Ontology

(
Personal
-
Ont
),
Ontology

Inference

Layer

(
OIL
),
DARPA

Agent

Markup

Language



Ontology

Language

(
DAML
-
ONT
),
DARPA

Agent

Markup

Language

+
Ontology

Inference

Layer

(
DAML
-
OIL
),
κλπ
.
Ειδικά, η
OWL

(
Web

Ontology

Language
)
έχει τυποποιηθεί από
το
W3C ως γλώσσα
αναπαράστασης
για το
Semantic

Web
.
Σχεδι
άστηκε για
χρήση από εφαρμογές που πρέπει να επεξεργαστούν το περιεχόμενο των
πληροφοριών αντί
απλώς
να
τις
παρουσιάσουν στους
χρήστες.
Τα
OWL

έγγραφα
αναπαρι
στούν
τις οντολογίες και τους κανόνες
των
πεδίων
και επιτρέπουν τ
ο διαμοιρασμό
της
γνώση
ς

μεταξύ των πρακτόρων μέσω της τυποποιημένης αρχιτεκτονικής
Web

service
.


Intelligent

Agents

Οι

i
ntelligent

agents

(
ευφυείς πράκτορες
)

αποτελούν

«
έξυπνες, αυτόνομες κ
αι
συνεργάσιμες
οντότητες λογισμικού που
επεξεργάζονται πληροφορίες
και
διενεργούν
διεργασίες

εξ ονόματος ενός χρήστη ή
κάποιου προγράμματος με στόχο να ικανοποιήσουν
συγκεκριμένους στόχους ή ανάγκες
»

(
Parker
, 2006).

Υπάρχουν διάφοροι τύποι πρακτόρων
π.χ.
έρευνα,
μάθηση,
αγορές, διαχείριση
δικτυακών τόπων
, κλπ.
,

που έχουν την εγγενή
δυνατότητα να επικοινων
ούν,
να συνεργ
άζονται
, να συντονί
ζ
ουν, να διαπραγματε
ύονται,
να μαθαίνουν και

να εξελ
ίσσονται
μέσω των αλληλεπιδράσεών τους με άλλους πράκτορες.

5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


6

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


Στ
ο

πλαίσ
ι
ο

του
semantic

e
-
learning
, οι ευφυείς πράκτορες
μπορούν να οργανών
ουν, να
αποθηκεύουν, να ανακτ
ούν
, να
αναζητ
ούν

και
να
ταιριάζουν πληροφορίες και γνώση για
την αποτελεσματ
ικότερη
συνεργασία των συμμετεχόντων

στη
ν εκπαιδευτική

διαδικασία
.

Συνεπώς,
μπορούν

να χρησιμοποιηθούν
σ
τη διαχείριση γνώσης
και
να υποστηρίξουν
ποικίλες μαθησιακές
δραστηριότητες.


ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚ
ΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

Το
Web

παρέχει
τη αναγκαία
υποδομή για την υποστήριξη
e
-
learning

εφαρμογών,

ενώ
το
Semantic

Web

ενι
σχύει αυτό το περιβάλλον με τη σημασιολογική
αναπαράσταση
της
γνώσης.
Η παρούσα ενότητα εστιάζει
στον τρόπο
που

η σημασιολογία μπορεί να βελτιώσει
και να εξελίξει τις τρέχουσες
e
-
learning

εφαρμογές.


Semantic

Portals

Τα
Web

portals

(
δια
δικτυακές πύλες
)

απο
τελούν ο
λοκληρωμ
ένους ιστοχώρους όπου
οι χρήστες
έχουν πρόσβαση
σε ποικίλες
πληροφορίες, υπηρεσίες και εφαρμογές.
Ο
ι
παραδοσιακές
προσεγγίσεις σχεδιασμού και υλοποίησής τους
συχνά
αποτυγχάνουν να
παρέχουν το είδος
των
πληροφοριών ή το επίπεδο υπηρεσίας που

απαιτούν

οι χρήστες
.
Οι
περιορισμοί
αυτοί
αφορούν
κυρίως
σ
τη δημιουργ
ία,
α
ναζ
ήτηση
,
πρόσβαση,
εξ
αγωγή,
ερμην
εία,
επεξεργ
ασία

και ενημ
έρωση των
παρεχόμεν
ων
πληροφοριακ
ών πόρων
.

Αυτ
ό με
τη σειρά του οδηγεί σε

υψηλά κόστη συντήρησης, περιορισμένη
επαναχρησιμ
οποίηση
πόρων,
προβληματική προσθήκη
νέων τύπων πληροφοριών, κ
λπ. Οι
τεχνολογίες
Semantic

Web

βοηθούν να ξεπεραστούν αυτοί οι
περιορισμ
οί και
διευκ
ολύνουν το σχεδιασμό και
την εφαρμογή των
semantic

portals

(
σημασιολογικών πυλών
)

που
θεωρούνται

η

επόμενη
γε
ν
ιά
δια
δικτυακών πυλών και βελτι
ώνουν τη
διανομή και

την
ανταλλαγή πληροφοριών

σε
χρήστες ή κοινότητες χρηστών.
Οι πόροι
τους
μπορούν να
δεικτοδοτηθούν
μέσω
οντολογιών

επιτρέποντας
τη
ν πλοήγηση
, αναζήτηση και συλλογισμό
με χρήση κειμενικών
και σημασιολογικ
ών π
ληροφορ
ιών
οδηγώντας
σε

καλύτερα
αποτελέσματα.
Παράλληλα,
γίνεται ευκολότερη η
αναπροσαρμογή
-
ενημέρωση της δομής του
portal
,
καθώς επίσης
και
η
δια
μοίραση
-
επαναχρησιμοποίηση
του περιεχομένου το οποίο διαχωρίζεται
από τη δομή
,

ενώ
παρέχ
ονται
και
πλούσιε
ς δομικές συνδέσεις
(
Reynolds

&
Shabajee
, 2001).

Για
παράδειγμα, ένας
ευφυ
ής
πράκτορ
ας
που παρατηρ
εί
τη συμπεριφορά
του
διδασκ
όμενου
(π.χ.
πλοήγηση,
αποτελέσματα αξιολόγησης, αλληλεπ
ίδραση
με ένα εικονικό πείραμα,
κλπ.)
μπορεί να του παρέχει κατάλληλη
ανατ
ροφοδ
ότηση
,
συνδέσεις
και μαθησιακό
υλικό
.


Semantic Search

Η παραδοσιακή αναζήτηση λέξ
εων
-
κλειδ
ιών
μπορεί να ενισχυθεί με την προσθήκη
σημασιολογικών πληροφοριών βασισμένων σ
ε
μεταδεδομένα και οντολογίες.
Με
αυτόν
τον τρόπο,
οι
απλές ιστοσελίδ
ες
μπορούν ν
α μετασχηματιστούν
σε
ευφυείς, σημασιολογικά
σχολιασμένες ιστοσελίδ
ες
,

στις οποίες η αναζήτηση συγκεκριμ
ένων
πληροφορ
ιών,
μαθημάτων,
ασκήσεων, κλπ.,
ε
ίναι
περισσότερο περιεκτική και
ακριβής.
Στ
ο

semantic

search

(
σημασιο
λογική αναζήτηση)

οι υπηρεσίες είναι
σημασιολογικά εμπλουτισμένες

και ο
ι μηχανές αναζήτησης μπορούν να επιλέξουν
εκείνες που τους επιτρέπουν
να
διαχειριστούν την ερώτηση
πιο αποτελεσματικά.


Personalization

Το
personalization

(
εξατομίκευση
)

είναι

μια από τις
πιο
ελπιδοφόρες προσεγγίσεις
για

την επίλυση του

πληροφοριακού
υπερφ
όρτου
(
information

overload
)

και παρέχει
στους χρήστες προσαρμοσμέν
ες
e
-
εμπειρ
ίες
. Οι
πρόσφατες
τεχνολογικές
εξελίξεις
5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


7

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


παρέχουν σ
τα
e
-
learning

συστήματα
τα εργαλεία για να
αποκτήσουν
πληροφορίες για τους
χρήστες εύκολα,
σε

πραγματικό χρόνο και με χαμηλό

κόστος.
Αυτές χρησιμοποιούνται για
την κατασκευή
λεπτομερ
ών
προφίλ

χρηστών (
user

profiles
)

προκειμένου τα
sites

να
παρέχ
ουν
εξατομικευμένες
πληροφορίες
-
υπηρεσίες.
Στο πεδίο της ηλεκτρονικής μάθησης

ο
ι
πιο
ενδιαφέρουσες

εξα
τομικευμένες υπηρεσίες
είναι οι ακόλουθες
:



Εξατομικευμένο περιεχόμενο (
personalized

content
):

Χαρακτηριστικές εφαρμογές
τέτοιων προσαρμογών είναι οι προαιρετικές επεξηγήσεις μαθημάτων, οι πρόσθετες
πληροφορίες, οι εξατομικευμένες συστάσεις, η προσανατολισμ
ένη προς τη θεωρία
παρουσίαση περιεχομένου, κλπ. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται
σ
την παραγωγή
τους

περιλαμβάνουν την προσαρμοστική επιλογή παραλλαγών ιστοσελ
ίδων


τμήματ
ό
ς
τους
), του χρωματισμού τμημάτων, της προσαρμοστικής ανάπτυξης ή
σύμπτυξης κειμέν
ων και της προσαρμοστικής παραγωγής
περιεχομένου
.



Εξατομικευμένη δομή (
personalized

structure
):

Αναφέρεται σ
ε

αλλαγές στη δομή
των
συνδέσεων των υπερμεσικών εγγράφων ή
στην
παρουσίασ
ή
τους. Οι τεχνικές που
τις παράγουν

περιλαμβάνουν
το σχολιασμό
των
συνδέσ
εων,

την
προσαρμοστική
ταξινόμησ
ή

τους
, το κρύψιμο ή την εμφάνισ
η
, την αφαίρεση ή την προσθήκη τους. Οι
προσαρμογές
δομής
χρησιμοποιούνται ευρέως
σ
την παραγωγή προσαρμοστικών
συστάσεων (για μαθήματα, τεστ, πληροφορίες ή πλοήγηση), καθώς επίσης και
σ
την
κατ
ασκευή προσωπικών
χώρων
απόψεων

και ιδεών
.
Στην ουσία, π
αρέχουν τα
κατάλληλα
μονοπάτια
πλοήγησης στο

εκπαιδευτικ
ό περιεχόμενο
με
βάση
το
ταίριασμα των οντολογιών με τα δυναμικά εξελισσόμενα προφίλ
των
χρηστών.



Ε
ξατομικευμέν
η
παρουσίαση και
μορφές
μέσ
ων (
pe
rsonalized

presentation

and

media

format
)
:

Σε αυτόν τον τύπο εξατομικευμένης
εξόδου,

το περιεχόμενο
παραμένει
το ίδιο, αλλά
η μορφή και ο τρόπος εμφάνισή
ς
του
αλλάζουν (
π.χ. από
εικόνες σ
ε

κείμενο,
από
κείμενο
σε
ήχο, από βίντεο
σε
εικόνες
, κλπ.
).
Οι π
ροσα
ρμογ
ές αυτές
μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε
δικτυακούς τόπους που εξυπηρετούν άτομα με
ειδικές ανάγκες

ή στην πρόσβαση
του
Web

μέσω PDAs ή κινητών τηλεφώνων



Recommendation Systems

Τα
recommendations

systems

ή
RSs

(
συστήματα συστάσεων
)

αποτελούν
τις
δημοφι
λέστερες μορφές εξατομίκευσης.
Ε
κμεταλλεύονται τις απόψεις των χρηστών ή/και
των κοινοτήτων
χρηστών
προκειμένου να
τους
υποστηρ
ίξουν να βρουν
τις πληροφορίες
για
τις οποίες ενδιαφέρονται
ή
είναι πιο κοντά σ
τις ανάγκες και
σ
τις προτιμήσεις τους.

Τα
συστήματ
α
συστάσεων

της
επόμενης γεν
ιάς
ενσωματώνουν τη σημασιολογική και

την
οντολογική γνώση στα διάφορα βήματα
της
διαδικασίας εξατομίκευσης
: (α)

σ
τη
συλλογή
των
δεδομένων,
(β)
σ
την
ανάλυσ
ή

τους και
(γ)
σ
την παραγωγή
εξατομ
ίκευσης.
Για
παράδειγμα
: το
e
-
learning

σύστημα
προτείνει
εναλλακτικούς εκπαιδευτικούς πόρους
και
περιεχόμενο με βάση
τ
ην

πλοήγηση, την
αναζήτηση καθώς και τα πρότυπα μελέτης που
ακολουθεί ο διδασκόμενος
.


E
-
learning Communities

Ο
ι
e
-
learning

communities

(
κοινότητες

μάθησης
)

αφορούν
σε μια
συγκ
εκριμέν
η
γνωστική περιοχή,
σε
μια
ομάδα
ανθρώπων που
ενδιαφέρονται για αυτ
ήν, καθώς

και
σ
τις
κοινές
πρακτικ
ές
που αναπτύσσουν
προκειμένου
να είναι αποτελεσματικοί

(Wenger
et

al
.,
2002).
Θεωρούνται
κοινότητες σκοπού

(
communities

of

purpose
)
,
όπου ο σκοπός τ
ους
είναι η μάθηση και για να την επιτύχουν α
παιτούν
τη χρήση
προηγμέν
ων
εργαλεί
ων

επικοινωνίας, συνεργασίας και υποστήριξης. Επιτρέπουν τη
βελτίωση της ποιότητας των
5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


8

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


online

σειρών μαθημάτων και της ελκυστικότητας
των
εκπαιδευτικών
περιβαλλόντων.
Ιδανικά,
σ
το
πλαίσιο
μιας
κοινότητας, η γνώση και η σημασία
της
κατασκευάζονται
δυναμικά
,
οπότε οι
Semantic

Web

τεχνολογίες
μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά προς
αυτή την κατεύθυνση. Η
κοινότητα ενισχύει την απόκτ
ηση της γνώσης και τη
ν

κατανόησή
ς

της

και
τελικά
ικανο
ποιεί
αποτελεσματικότερα
τις
εκπαιδευτικές
ανάγκες των μελών της.

Επιπλέον,
οι κοινότητες
αυτές
μπορούν να
αποτελέσουν μια λύση
στην απομόνωση του
διδασκόμενου
και
να μειώσουν το ποσοστό
εγκατάλειψης

των
προγραμμάτων
εξ
αποστάσεως
εκπαίδευσης
.
Μ
έλη
της μπο
ρεί να
είναι
διδασκόμενοι, διδάσκοντες,
ερευνητές, επαγγελματίες
, εμπειρογνώμονες,

κλπ.

(Markellou et al., 2005).


ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ

Το
semantic

e
-
learning

δεν
αποτελεί
μια ενιαία τεχνολογία
, αλλά
ένα σύνολο

τεχνολογιών, τεχνικών, πρωτοκόλλων και διαδικασ
ιών. Εντούτοις, διάφορα
ζητήματα

παραμένουν ακόμα ασαφή

και απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση π.χ.
διαλειτουργικότητα
,

ασφάλεια και
ιδιωτικότητα,

καθώς
και άλλα τεχνικά προβλήματα.


Interoperability

Η

δυνατότητα των
ΤΠΕ
συστημάτων και των διαδικασιών
που
υποσ
τηρίζουν
την
ανταλλαγή δεδομένων και τη διαμοίραση
πληροφοριών και γνώσης

με άλλα συστήματα
ΤΠΕ

είναι γνωστή ως
in
teroperability


ιαλειτουργικότητα
)
.
Αποτελεί
το μέσο
για την
ολοκλήρωση της σύνδεσης των πληροφοριών, των συστημάτων, των εφαρμογών, και των
τρόπων

εργασίας τους
. Σε αυτό το πλαίσιο, η διαλειτουργικότητα χαρακτηρίζ
εται
ως
εξαιρετικά σημαντική απαίτηση για
το
semantic

e
-
learning
.
Τρία επίπεδ
ά της
πρέπει να
διερευνηθούν
:
επικοινωνίας, συντακτική και σημασιολογική

διαλειτουργικότητα.

Οι
σύγχρονες
τάσεις
για την
επίτευξ
ή της εντοπίζονται στη
χρήση τεχνολογιών XML,
Semantic

Web και Web
s
ervices.
Εντούτοις, π
αρά τις διάφορες
ερευνητικές
προσπάθειες
πλήρης σημασιολογική διαλειτουργικότητα δεν παρέχεται ακόμα.


Security and Privacy

Η
διαμοίραση
πληροφορ
ιών
στο
Web

πρέπει

να
συμφωνεί

με τις
αρχές
ασφάλειας
(
security
)

και
προστασίας
των
π
ροσωπικών δεδομένων

(
privacy
)

και περιλαμβάν
ει
μεταξύ άλλων

τις ακόλουθες εργασίες
: συλλογή ψη
φιακών δεδομένων, αποθήκευση
,
επεξεργασία, μεταφορά
, προστασία

και
διαμοίρασή

τους
, ασφάλεια υπολογιστικών
συστημάτων από εξωγενείς επιθέσεις, κλπ.

Αυτό, με τη σειρά του, έχει επιπτώσεις στον
τρόπο
που οι
e
-
learning

αρχιτεκτονικές
σχεδιάζονται και υλοποιούνται.
Επιπλέον, οι
απειλές για την ιδιωτικότητα
των
χρηστών σε ένα ηλεκτρονικ
ό περιβάλλον είναι τόσ
ες
πολλές
που
μια ενιαία λύση δεν υπάρχει.

Οι μελλοντικές προκλήσεις και η έρευνα στην
κατεύθυνση της παράδοσης
ηλεκτρονικών
υπηρεσιών χωρίς
να
διακινδ
υνεύει,
αλλά στην
πραγματικότητα
να προστατεύεται
η

ιδιωτικότητα

σχετίζονται με
: πρ
ότυπα
υποστήριξης
,
κοινοποίηση μεθόδων, παροχή
στους
χρήστες
οργανωτικών
-
τεχνικών μέσων
τροποποίησης
των προφίλ τους
, πρότυποι κεντρικοί
εξυπηρετητές
που υποστηρίζουν διάφορες μεθόδους
ανωνυμίας
,
π
ροσαρμογή των μεθόδων
σ
τη νομοθεσία ιδιωτικότητας, κλπ.

(Te
ltzrow &
Kobsa, 2004).


Technical Obstacles

Τέλος, υπάρχουν
και ορισμένα

τεχνικά εμπόδια
(
technical

obstacles
)

που
επιβραδύνουν την εξ
έλιξη τ
ο
υ

semantic

e
-
learning
:

5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


9

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr




Ορολογία

και

λεξιλόγια

(terminology and vocabularies)
.

Τα διαφορετικά
e
-
learning

συστήματα
χρησιμοποιούν διαφορετικ
ή

ορολογία, λεξιλόγια, κλπ. Είναι σημαντικό να
διερευνηθούν

αυτές οι διαφορές, οι επικαλύψεις και τα
κενά που
εμφαν
ίζονται
στις
εκπαιδευτικές
διαδικασίες και να επιλ
υθούν οι όποιες
συγκρούσεις.



Πρωτόκολλα

(
protocols
)
.

Τα διαφορετικά

τμήματα και
στοιχεία

των
e
-
learning

συστημάτων
αλληλεπιδρούν
μεταξύ τους
με διαφορετικό τρόπο. Ποικίλα πρωτόκολλα
χρησιμοποιούνται στις διαδικασίες
τους και αποτελεί σημαντική πρόκληση του πεδίου
το πώς αυτά θα ε
νσωματ
ωθούν αποτελεσματικά
.



Διαδικασίες

(
p
rocesses
)
.

Κάθε
e
-
learning

σύστημα έχει τις
δικές του
διαδικασίες που
τρέχουν
εσωτερικά αλλά και εξωτερικά σ
το περιβάλλον του.

Η ενοποίησή τους μπορεί
να συμβάλλει θετικά στη διαλειτουργικότητα των
e
-
learning

συστημάτων.


ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα τελευταία χρόνια,

η εστίαση
των ΤΠΕ
μετατοπίζεται
σε
εφαρμογές
που στόχο
έχουν να ε
νισχ
ύσουν
τα πανεπιστήμια,
τις
επιχειρήσεις,
τις κ
υβερνήσεις,
κλπ. ώστε
να
μετασχηματίσ
ουν
και να
βελτιώσ
ουν τις τρέχουσες
εκπαιδευτικές
πρακτικές τους.
Στο
πλαίσιο αυτό,
νέες
τεχνολογίες
,

μ
έθοδοι
, τεχνικές και εργαλεία
υιοθετούνται ευρέως.
Μεταξύ
των
αναδυόμ
ενων
τεχνολογ
ιών
σε αυτή
ν

την ανταγωνιστική ψηφιακή οικονομία
είναι
και
το
semantic

e
-
learning
.

Όραμά του είναι να παράσχει στους χρήστες
εξατομικευμένες εκπαιδευτικές εμπειρίες.
Προκειμέ
νου
να επιταχυνθεί αυτή η προσπάθεια
,
χρησιμοποιούνται
οι
Semantic

Web

τεχνολογίες όπως οι
γλώσσες
που βασίζονται
στην
X
ML
,
το
RDF
-
RDFS
, οι οντολογίες,
τα
Web

services
, κλπ
.
Αν και η
έρευνα για τη
σημασιολογική
ηλεκτρονική
μάθηση
είναι ακόμα στην αρχή της
,

αυτές οι τεχνολογίες
μπορούν να προσφέρουν
σημαντικά
οφέλη
σ
τις παραδοσιακές
e
-
learning

προσεγγίσεις
π.χ.

βελτιωμένη απόδοση, αποτελεσματική
αναπαράσταση
και συλλογισμό της γνώσης
,
ενημέρωση
και
διαμοιρασμ
ό
εκπαιδευτικών
πόρων
, κλπ
. Τέλος,
πολλά
ζητήματα
π.χ.
διαλειτουργικότητα, ασφάλεια και
ιδιωτικότητα

των χρηστών,

καθώς επίσης και
άλλα
τεχνικά εμπόδια

θα πρέπει να
αντιμετωπιστούν
ώστε να
αναπτυχθούν
αποτελεσματικές
e
-
learning

εφαρμογές. Οι μ
ελλοντικές

ερευνητικές

εργασίες

είναι αναγκαίο να
εστιάσουν

σε

αυτά

τα

ανοικτά θέματα
.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


1.

Anderson, T., & Whitelock, D. (2004). The Educational Semantic Web: Visioning and Practicing
the Future of Education.
Journal of Interactive Media in Education,
1
-
15.

2.

Berners
-
Lee, T., Fielding, R., & Masinter, L. (1
998). RFC 2396: Uniform Resource Identifiers
(URI): Generic Syntax.

3.

Berners
-
Lee, T., Hendler, J., & Lassila, O. (2001). The Semantic Web.
Scientific American
,
284(5): 34
-
43.

4.

Booth, D., Haas, H., McCabe, F., Newcomer, E., Champion, M., Ferris, C., & Orchard
, D.
(2004).
Web Services Architecture
. W3C WG N
.

11,
http://www.w3.org/TR/ws
-
arch
.

5.

Brase, J., & Nejdl, W. (2004). Ontologies and Metadata for eLearning.
Handbook on Ontologies
,
Springer
-
Verlag, 555
-
573.

6.

Bray,
T., Paoli, J., Sperberg
-
McQueen, C.M., Maler, E., Yergeau, F., & Cowan, J. (2004).
Extensible Markup Language XML 1.1. W3C Recommendation,
http://www.w3.org/TR/xml11
.


7.

Brickley, D. & Guha, R.V. (2000). Resource
Description Framework (RDF) Schema
Specification 1.0. Candidate Recommendation, W3C.

5
ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ

-

ΤΠΕ ΣΤΗΝ Ε
ΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


10

www.e
-
diktyo.eu

www.epyna.gr


8.

Brusilovsky, P. (2001). Adaptive Hypermedia.
User Modeling and User
-
Adapted Interaction
, 11:
87
-
110.

9.

Cao, J., & Zhang, D. (2006). Knowledge Management Tools for E
-
Learning
: Semantic Web and
Others.
Intelligent Learning Infrastructure for Knowledge Intensive Organizations, A Semantic
Web Perspective
, Information Science Publishing, Hershey, USA, 57
-
80.

10.

Dustdar, S., & Schreiner, W. (2005). A Survey on Web Services Composition
.
International
Journal of Web and Grid Services
, 1(1): 1
-
30.

11.

Ebusiness

Forum

(2007).
Ο Σημασιολογικός Ιστός ως Μοχλός

Ανάπτυξης μιας Νέας Γενιάς
Ηλεκτρονικού

Επιχειρείν
.
Ομάδα

Εργασία

Ια
2
,
Ebusiness

Forum
,
http://www.ebusinessforum.gr
/engine/index.php?op=modload&modname=Downloads&action=downloadsviewfile&ctn=1999
&language=el
.

12.

Henze, N., Dolog, P., & Nejdl, W. (2004).
R
easoning and
Ontologies

for Personalized
E
-
Learning

in the Semantic Web.
Educational Technology & Society
, 7 (4)
:

82
-
97
.

13.

IEEE LTSC (2009).
IEEE Learning Technology Standards Committee
.
IEEE Standards
Association, IEEE Computer Society Standards Activity B
oard
,
http://ieeeltsc.wordpress.com
.

14.

Klein, J., & Eseryel, D.
(
200
6
).
The Corporate Learning Environment
.
Intelligent Learning
Infrastructure for Knowledge Intensive Organizations, A Semantic Web Perspective
, I
nformation
Science Publishing, Hershey, USA, 1
-
38.

15.

Kosala, R., & Blockeel, H. (2000). Web Mining Research: a Survey.
SIGKDD Explorations
,
2(1): 1
-
15.

16.

Markellou, P., Rigou, M., & Sirmakessis, S. (2004). Mining for Web Personalization.
Web
Mining: Applicatio
ns and Techniques
, Hershey: Idea Group Publishing, 27
-
48.

17.

Markellou, P., Rigou, M., Sirmakessis, S., & Tsakalidis, A. (2005).
Shaping Online Learning
Communities and the Way Adaptiveness Adds to the Picture.
International Journal of
Knowledge and Learning

(IJKL)
, Inderscience Publishers, May, 1(1/2): 80
-
95.

18.

Mobasher, B. (200
5
). Web Usage Mining and Personalization.

Practical Handbook of Internet
Computing
, Singh, M. (Ed.), CRC Press.

19.

Parker, K. (2006). Enabling Technologies for the Semantic Web.
Intelligen
t Learning
Infrastructure for Knowledge Intensive Organizations, A Semantic Web Perspective
, Information
Science Publishing, Hershey, USA, 39
-
56.

20.

Reynolds, D., & Shabajee, P. (2001). Semantic Web Advanced Development for Europe
(SWAD
-
Europe), Del
.

12.1.5 S
emantic Portals Demonstrator, Requirements Specification,
http://www.w3.org/2001/sw/Europe/reports/requirements_demo_2/#sec
-
problem
.

21.

Stojanovic, L.,

Staab
, S., &
Stu
der, R.

(2001). eLearning B
ased on the Semantic

Web
.
Proceedings of WebNet 2001
, 191
-
201,
http://www.aifb.uni
-
karlsruhe.de/WBS/Publ/2001/Web
Net_lstsstrst_2001.pdf
.

22.

T
eltzrow, M., & Kobsa, A. (2004). Impacts of User Privacy Preferences on Personalized
Systems: a Comparative Study
.

Designing Personalized User Experiences for eCommerce
,
Dordrecht, Netherlands, Kluwer Academic Publishers,
http://www.ics.uci.edu/~kobsa/papers/

2004
-
PersUXinECom
-
kobsa.pdf
.

23.

Wenger, E., McDermott, R., & Snyder, W. (2002).
Cultivating Communities of Practice
.
Cambridge, MA: Harvard Business School Press.

24.

Zhang, D.

(2004). Virtual Mentor and the LBA System: Towards Building an Interactive,
Personalized, and Intelligent E
-
learning Environment.
Journal of Computer Information Systems
,
44(3): 35
-
43.

25.

Μάρκελλος, Κ., Μαρκέλλου, Π., Ρήγκου, Μ., Συρμακέσης, Σ., & Τσακαλίδης
, Α. (2004).
Εξατομικευμένη Ηλεκτρονική Μάθηση.
Περιοδικό Επιστήμες της Αγωγής, Ειδική Έκδοση «Δια
Βίου και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας»
,
Παιδαγωγικό Τμήμα
Δ.Ε. Πανεπιστημίου Κρήτης
.