Pharos = 15 - The Pharos Trust

gumneckgargleElectronics - Devices

Oct 7, 2013 (4 years and 4 days ago)

194 views



CONCERT
BRENTANO STRING QUARTET
In works by Beethoven and Bartók
11 March 2013 / 8.30pm
The Shoe Factory, Nicosia
Pharos = 15
































Cover: © Peter Sheppard Skaerved “Mexico City”, July 2004.
For more information: www.peter-sheppard-skaerved.com
Pharos Arts Foundation
Founder and President: Garo Keheyan
Artistic Director: Yvonne Georgiadou
Graphic Designer: Katerina Papaphilotheou
Events Coordinator: Elenitsa Georgiou
Administrator: Hellen Costaki
Accountant: Polina Ioannou
Special Thanks to our volunteers Chara Kefalidou, Evridiki Chyti, Lamprini Teperidou, Marianna Kyriakou, Evi Grouta
P.O. Box 21425, 1508 Nicosia, Cyprus - Tel: 22 66 38 71, Fax: 22 66 35 38, e-mail: info@pharosartsfoundation.org
www.pharosartsfoundation.org
The Pharos Arts Foundation is a non-profit cultural and educational Foundation devoted to the promotion of a wide range
of activities in the arts and humanities. Cyprus Registered Charitable Trust S.C. 91.

SERGEY KHACHATRYAN ARNALDO COHEN BORODIN STRING QUARTET ALFREDO PERL
THE VIENNA STRING SOLOISTS CHILINGIRIAN QUARTET NATIONAL CHAMBER ORCHESTRA OF
ARMENIA ALEXANDER CHAUSHIAN LEOPOLD STRING TRIO JEREMY MENUHIN ALEXANDER
GHINDIN THE SIXTEEN LEONIDAS KAVAKOS GEORGE-EMMANUEL LAZARIDIS KOPELMAN
QUARTET RAZUMOVSKY ENSEMBLE DAVID JURITZ THE MUSICKE COMPANYE DANIELA LEHNER
ALESSIO BAX VIENNA PIANO TRIO LUIZ FERNANDO BENEDINI JAVIER PERIANES
LOUIS DEMETRIUS ALVANIS ENSEMBLE WIEN LONDON SINFONIETTA ANGELES BLANCAS
MARTINO TIRIMO PATRICIA ROSARIO STEPHAN LOGES AMATI QUARTET DANIIL SHTODA
LARISSA GERGIEVA BELCEA QUARTET PIOTR ANDERSZEWSKI GOULD PIANO TRIO
AVIV STRING QUARTET JONATHAN LEMALU PAAVALI JUMPPANEN FIBONACCI SEQUENCE
TRIO WANDERER SKAMPA STRING QUARTET PETERS BRUNS ROGLIT ISHAY YSAYE QUARTET
FLORILEGIUM MOSCOW VIRTUOSI & VLADIMIR SPIVAKOV GAEDE STRING TRIO NASH ENSEMBLE
CARMEN SERRANO ANDREW MANZE & THE ENGLISH CONCERT TRIO ONDINE EMMA KIRKBY &
THE LONDON BAROQUE ZEHETMAIR QUARTET HENNING KRAGGERUD ENSEMBLE MODERN
CHILINGIRIAN QUARTET STEVEN ISSERLIS VAHAN MARDIROSSIAN DMITRY SITKOVETSKY
NAOKI KITAYA MARINA POPLAVSKAYA SZYMANOWSKI QUARTET ASHLEY WASS PHILIPPE CASSARD
LEIPZIG STRING QUARTET CHRISTOPH POPPEN DIEMUT POPPEN DAVID GERINGAS
SHARON BEZALY ANGELICA CATHARIOU SOILE ISOKOSKI ALTENBERG TRIO WIEN YEVGENY
SUDBIN LENDVAI STRING TRIO ACADEMY OF ST MARTIN IN THE FIELDS & JOSHUA BELL
MATAN PORAT ALINA IBRAGIMOVA GRIGORY SOKOLOV CHRISTOPH RICHTER
CHEN HALEVI RADOVAN VLATKOVIC ROMINA BASSO ACADEMY OF ANCIENT MUSIC & RICHARD
EGARR YAMANDU COSTA LE CONCERT SPIRITUEL & HERVÉ NIQUET VERONIQUE GENS
KUSS STRING QUARTET THE HILLIARD ENSEMBLE DAISHIN KASHIMOTO HEIICHIRO OHYAMA
VLADIMIR MENDELSSOHN GITTA-MARIA SJOBERG PETER SHEPPARD SKAERVED APPLE HILL
QUARTET EDWARD SIMON ENSEMBLE INTERCONTEMPORAIN GARRISON FEWELL
PHILHARMONIA QUARTET BERLIN DIONYSIS GRAMMENOS PHILIP DUKES NATALIA GUTMAN
KONSTANTIN LIFSHITZ RADOVAN VLATKOVIC CHARLES NEIDICH ZANDRA MCMASTER
JULIA FISCHER KREUTZER STRING QUARTET ROHAN DE SARAM BENJAMIN GROSVENOR
HAYK MELIKYAN EMMANUEL PAHUD BRUCE BARTH EXAUDI TIGRAN HAMASYAN
DISSONART ENSEMBLE CONCERTO SOAVE ALICE SARA OTT MAHAN ESFAHANI LARS HANNIBAL
MICHALA PETRI STREICHTRIO BERLIN BORIS BROVTSYN HESSEN YOUTH JAZZ BIG BAND
ORCHESTRA NAREK HAKHNAZARYAN ARIRANG WIND QUINTET QUARTETTO PROMETEO KAIROS
STRING QUARTET NIEUW ENSEMBLE ENSEMBLE ALEPH SERGEI BABAYAN EMMANUEL DESPAX
BRENTANO STRING QUARTET MUSIQUES NOUVELLES MARCELLOS CHRYSSICOPOYLOS
Pharos = 15
1998 – 2013 Transforming Society through Culture
The Shoe Factory

304 Ermou St., Nicosia
The Shoe Factory

304 Ermou St., Nicosia
BRENTANO STRING QUARTET
11 March 2013 / 8:30pm
The Shoe Factory, Nicosia

Programme:
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
String quartet in G major, Op.18, No.2 (1800)
Allegro
Adagio cantabile
Scherzo: Allegro
Allegro molto quasi presto
Béla Bartók (1881-1945)
String Quartet, No.4, Sz 91 (1928)
Allegro
Prestissimo, con sordino
Non troppo lento
Allegretto pizzicato
Allegro molto
Interval
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
String quartet in F major, No.16, Op.135 (1827)
Allegro
Vivace
Lento assai, cantante e tranquillo
Grave, ma non troppo tratto – Allegro














where all its members reside, as well as on stages in
Europe, Japan and Australia (England, Germany, France,
Switzerland, Italy, Netherlands, Greece) and international
festivals like, Edinburgh, Bath, De Divonne, Kuhmo,
Mozartwoche in Salzburg and many others. Enjoying an
especially close relationship with pianist Mitsuko Uchida
they regularly appear with her in the United States,
Europe and Japan. Other prestigious artists they have
worked with include the soprano Jessye Norman and
pianist Richard Goode.
In past seasons, the Quartet appeared to great acclaim,
among others, at the Carnegie Hall, Wigmore Hall,
Barbican Center London, Concertgebouw in Amsterdam,
Konzerthaus in Vienna and Berlin, Suntory Hall in Tokyo,
Sydney Opera House as well as in Cologne, Hamburg,
Basel, Geneva, Madrid and in Copenhagen with Barbara
Sukowa and Mitsuko Uchida. They also played with
great virtuosity at Kissinger Sommer, Ludwigsburger
Schlossfestspiele, Festival de Fayence, Aspen Festival and
Salt Bay Chamber Festival.
Their eclectism and desire to go beyond the boundaries
of the standard string quartet repertoire have led the
Quartet to perform both Renaissance and early music
pieces with transcriptions of, for example, Gesualdo and
Monteverdi’s Madrigals, Fantasias of Purcell and secular
BRENTANO STRING QUARTET
Mark Steinberg / violin
Serena Canin / violin
Misha Amory / viola
Nina Maria Lee / cello
Since its inception in 1992, the Brentano String Quartet
has been singled out for its technical brilliance, musical
insight and stylistic elegance. Within a year’s time, the
Brentano String Quartet claimed the distinction of being
named to three major awards, winning the first Cleveland
Quartet Award, the 1995 Naumburg Chamber Music
Award and the 10th Annual Martin E. Segal Award.
For its first appearance in Great Britain at the Wigmore
Hall, the Brentano was awarded the Royal Philharmonic
Society Music Award for the most outstanding debut in
1997. The Quartet became the first quartet-in-residence
at Princeton University in 1999, and served as quartet-in-
residence at New York University from 1995. In the same
year, they were chosen by The Chamber Music Society of
Lincoln Center to participate in the inaugural season of
Chamber Music Society Two – a programme designed for
outstanding emerging artists and chamber musicians.
The Quartet performs extensively, both in north America
Από την ίδρυση του, το 1992, το Κουαρτέτο Εγχόρδων
Brentano έχει ξεχωρίσει για την τεχνική του οξύνοια,
τη μουσική του διορατικότητα και τη στιλιστική του
κομψότητα. Σε λιγότερο από ένα χρόνο λειτουργίας, το
Κουαρτέτο διακρίθηκε με τρία σημαντικά βραβεία – το 1ο
Βραβείο στον Διαγωνισμό Κουαρτέτων του Κλήβελαντ, το
Βραβείο Μουσικής Δωματίου του Νάμπουργκ και το 10ο
ετήσιο Βραβείο Martin E. Segal.
Κατά το ντεμπούτο του στη Μεγάλη Βρετανία, το
1997, στο Wigmore Hall του Λονδίνου, το Κουαρτέτο
Brentano τιμήθηκε με το Βραβείο της Βασιλικής
Φιλαρμονικής Εταιρίας για την εξαιρετική του ερμηνεία
ως πρωτοεμφανιζόμενο σύνολο. Υπήρξε το πρώτο
εδρεύον κουαρτέτο στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον το
1999 και διετέλεσε εδρεύον κουαρτέτο στο Πανεπιστήμιο
της Νέας Υόρκης το 1995. Την ίδια χρονιά, επιλέγηκε
από την Ένωση Μουσικής Δωματίου του Lincoln Center,
για να συμμετάσχει στα εγκαίνια του Chamber Music
Society Two – ενός προγράμματος που είναι αφιερωμένο
σε εξαιρετικούς ανερχόμενους ερμηνευτές μουσικής
δωματίου.
Το Κουαρτέτο εμφανίζεται εκτενώς στη βόρειο Αμερική,
όπου κατοικούν και τα μέλη του, καθώς επίσης και σε
αίθουσες συναυλιών σε Ευρώπη (Αγγλία, Γερμανία,
Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Ελλάδα, Ελβετία), Ιαπωνία,
Αυστραλία, και σε διεθνή φεστιβάλ όπως αυτά του
Εδιμβούργου και του Μπαθ, Κούμο, Εβδομάδα Μότσαρτ
στο Σάλτσμπουργκ και De Divonne. Το Κουαρτέτο
διατηρεί στενή συνεργασία με την πιανίστα Mitsuko
Uchida, με την οποία συμπράττει κατ’ επανάληψη σε
ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία. Έχει συμπράξει επιπλέον με
άλλους σημαίνοντες καλλιτέχνες, όπως η σοπράνο Jessye
Norman και ο πιανίστας Richard Goode. Σε προηγούμενες
σεζόν, το Κουαρτέτο εμφανίστηκε με μεγάλη επιτυχία στις
αίθουσες Carnegie Hall της Νέας Υόρκης, Wigmore Hall
και Barbican Centre του Λονδίνου, Concertgebouw του
Άμστερνταμ, Konzerthaus της Βιέννης και του Βερολίνου,
Suntory Hall του Τόκιο, στην Όπερα του Σύδνεϋ,
καθώς επίσης και σε Κολωνία, Αμβούργο, Βασιλεία,
Γενεύη, Μαδρίτη και Κοπεγχάγη, σε συνεργασία με την
Barbara Sukowa και τη Mitsuko Uchida. Έκανε επίσης
εντυπωσιακές εμφανίσεις σε σημαντικά φεστιβάλ όπως
Kissinger Sommer, Ludwigsburger Schlossfestspiele,
Festival de Fayence, Aspen Festival και Salt Bay Chamber
Festival.
Ο εκλεκτισμός των μελών του Κουαρτέτου και η
επιθυμία τους να εξερευνήσουν έργα πέραν από το
καθιερωμένο ρεπερτόριο για κουαρτέτο εγχόρδων, τους
οδήγησε στην ερμηνεία αναγεννησιακής και μπαρόκ
works by Josquin des Prés. In the contemporary field, the
Brentanos have regularly collaborated with composers
such as Elliot Carter and György Kurtág, and performed
works that were commissioned by Milton Babbitt, Chou
Wen-Chung, Charles Wuorinen, Bruce Adolphe, Steven
Mackey and Jonathan Dawe. To commemorate their 10th
anniversary, the Quartet commissioned ten composers
who wrote a piece inspired by and to be interwoven with
excerpts of Bach’s Art of Fugue.
The Quartet has also worked with the celebrated
poet and winner of the Pulitzer Prize Mark Strand,
commissioning poetry from him to accompany works
of Haydn and Webern. This programme was presented
at the Mozartwoche in Salzburg for the first time in
Europe in the beginning of 2005. For their project called
Fragments the musicians combine incomplete works
by composers such as Mozart, Schubert, Bach and
Shostakovich with contemporary compositions among
others by Sofia Gubaidulina and Bruce Adolphe.
The Brentano Quartet has released their first CD featuring
Mozart’s Quartet K.464 and Quintet K.593 recorded
with viola player Hsin-Yun Huang, for the French label
AEON, with whom they pursued their collaboration
with the recording of the late Beethoven string quartets
(November 2011). Prior to this, the quartet had released
a CD with Haydn’s Op.71 as well as a recording of Steven
Mackey’s music, the latter for Albany records.
The Brentano String Quartet played in the movie A
late Quartet (featuring Philip Seymour Hoffmann and
Christopher Walken) which was premiered at the Toronto
International Film Festival. The Quartet is named after
Antonie Brentano, whom many scholars consider to be
Beethoven’s “Immortal Beloved”, the intended recipient
of his famous love confession.
μουσικής, και μεταγραφών έργων όπως Μαδριγάλια των
Γκεσουάλντο και Μοντεβέρντι, Φαντασίες του Περσέλ
και της μη-εκκλησιαστικής μουσικής του Ζοσκέν ντε
Πρε. Όσον αφορά τη σύγχρονη μουσική, οι Brentano
συνεργάστηκαν κατ’ επανάληψη με συνθέτες όπως Έλιοτ
Κάρτερ και Γκεόργκι Κούρταγκ, και ερμήνευσαν, κατά
παραγγελία, έργα των Milton Babbitt, Chou Wen-Chung,
Charles Wuorinen, Bruce Adolphe, Steven Mackey και
Jonathan Dawe. Για τους εορτασμούς της 10ης επετείου
από την ίδρυση του, το Κουαρτέτο Brentano ερμήνευσε
έργα δέκα συνθετών, οι οποίοι έγραψαν κομμάτια
εμπνευσμένα και συνυφασμένα από το έργο Η τέχνη της
Φούγκας του Μπαχ.
Το Κουαρτέτο έχει επίσης συνεργαστεί με τον διεθνούς
φήμης ποιητή και νικητή του βραβείου Πούλιτζερ, Μαρκ
Στραντ, στον οποίον το Κουαρτέτο ανάθεσε τη συγγραφή
ποίησης που θα συνοδεύει έργα των Χάυντν και Βέμπερν.
Η πρεμιέρα αυτού του έργου δόθηκε το 2005, κατά τη
διάρκεια της Εβδομάδας Μότσαρτ στο Σάλτσμπουργκ.
Ένα άλλο πρότζεκτ του Κουαρτέτου, με την επωνυμία
Fragments, περιλαμβάνει ημιτελή έργα συνθετών όπως
οι Μότσαρτ, Σούμπερτ, Μπαχ και Σοστακόβιτς, τα οποία
συνδυάζονται με σύγχρονα έργα συνθετών όπως Σοφία
Γκουμπαϊντουλινα και Μπρους Άντολφ.
Το πρώτο άλμπουμ του Κουαρτέτου Brentano, για τη
γαλλική εταιρεία AEON, περιλαμβάνει το Κουαρτέτο Κ.464
και το Κουιντέτο Κ.593 του Μότσαρτ, με τη συμμετοχή
της βιολίστριας Hsin-Yun Huang. Για την ίδια εταιρεία
το Κουαρτέτο συνεργάστηκε για την ηχογράφηση
των τελευταίων κουαρτέτων εγχόρδων του Μπετόβεν
(Νοέμβριος 2011). Προηγουμένως, το Κουαρτέτο είχε
κυκλοφορήσει ένα CD με το Έργο 71 του Χάυντν, καθώς
επίσης και μια ηχογράφηση με μουσική του Steven
Mackey, για την εταιρεία Albany.
Το Κουαρτέτο Εγχόρδων Brentano συμμετείχε στην
ταινία A late Quartet (με τους Philip Seymour Hoffmann
και Christopher Walken), η οποία έκανε πρεμιέρα στο
Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών του Τορόντο. Το όνομα
του Κουαρτέτου είναι εμπνευσμένο από την Antonie
Brentano, την οποία πολλοί μελετητές θεωρούν ως την
«Αθάνατη Αγάπη» του Μπετόβεν, την παραλήπτρια της
διάσημης ερωτικής εξομολόγησης του συνθέτη.
PROGRAMME NOTES / ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
String quartet in G major, Op.18, No.2 (1800)
Allegro
Adagio cantabile
Scherzo: Allegro
Allegro molto quasi presto
Beethoven’s early quartets – the six works published as
Op.18 – were written during the closing years of the 18th
century. In a sense, they are creatures of that century.
Beethoven in 1799 was a former student of Haydn’s, a
worshiper of Gluck, and an aspirer to the throne of the
then-popular composer Luigi Cherubini.
The biographer Maynard Solomon documents how, after
hearing the Mozart C-minor Piano Concerto, Beethoven
turned to a fellow composer and exclaimed, “Cramer!
Cramer! We shall never be able to do anything like that!”
But he meant to try. Unlike the later Beethoven – the
shatterer of creative molds and ways of musical thinking
– this young newcomer to Vienna was bent on making
his name in an established field, of doing the traditional
forms as well as anybody had ever done them. To this
end, the Op.18 quartets are brilliant pieces, brimming
with character and impetuosity, yet residing largely
within the expected structures and scope of a string
quartet written by a Mozart or a Haydn, any time during
the previous twenty-five years.
The second of these quartets, in G major, is a case in
point. The music is genial, filled with sunlight. The first
movement enters the room like an elegant stranger –
courtly bows, witty conversation, suspenseful pauses.
The writing for quartet here is very tightly knit; one
of Beethoven’s favourite devices, a unison statement
followed by a silence, is to be found everywhere in
the Op.18 quartets, and he exploits it to full rhetorical
advantage in this opening, using it now as a challenge
and a tease. The second melodic idea in the movement
is disarmingly simple, stated in rhythmic unison,
impeccable manners wed to clever repartee. Later in the
movement, Beethoven puts on a mock show of learned
seriousness, introducing a little fugue that builds in
tension to a disapproving climax, followed by a shocked
pause. After the quartet shuffles around, wondering how
to put the pieces back together, the cello part pulls out a
(metaphorical) trombone for three blasts, and the good
times resume. The movement ends exactly as it began,
with the same simple phrase and its teasing silences.
The slow movement is a cantilena, warm and intimate,
wherein the first violin sings an aria of devotion, richly
ornamented. We seem to be transported, for the time
being, from the quartet chamber to the opera stage,
where the soprano sings her love with coloratura
flourishing. The closing statement of this first lyrical
section is again a unison statement followed by pauses
– a whispered farewell. What happens next is an utter
surprise – the same motif is turned into a lively game of
catch, the lovers’ cherished keepsake snatched up by
friends nearby and tossed from hand to hand. This game
lasts for all of sixty seconds, whereupon the calm aria
resumes, now an enriched duet between first violin and
cello.
The third movement, a playful Scherzo (Allegro), harps
almost single-mindedly on a single skipping rhythm
throughout its main section. It is by turns graceful and
elephantine, but remains entertaining throughout as it
journeys through its many moods and keys. The stay-at-
home trio section, by contrast, hardly leaves its C-major
house; the miracle here is that after starting out pompous
and heavy-handed, the music sprouts triplet wings and
flits from room to room.
The Finale opens with a single voice, the cello, inviting
everybody to play. This movement is all about games
– Copycat, Hide and Seek, Leapfrog, and chase scenes –
played at full speed. A favourite game is Guess My Key
– the music will seem to start out in one key, then think
better of it all of a sudden and try again in a different one,
evoking a childlike delight. The movement concludes
with a bout of Ring Around the Rosie and collapses in a
triumphant heap.
Τα πρώιμα κουαρτέτα του Μπετόβεν – τα έξι έργα που
εκδόθηκαν ως Έργο 18 – είχαν συντεθεί περί τα τέλη του
18ου αιώνα. Κατά κάποιο τρόπο, είναι δημιουργήματα
εκείνου του αιώνα. Το 1799, ο Μπετόβεν ήταν ήδη πρώην
μαθητής του Χάιντν, λάτρης του Γκλουκ, και διεκδικητής
του θρόνου του τότε δημοφιλούς συνθέτη Λουίτζι
Κερουμπίνι.
Ο βιογράφος Maynard Solomon τεκμηριώνει πως στο
άκουσμα του Κοντσέρτου για Πιάνο σε Ντο ελάσσονα του
Μότσαρτ, ο Μπετόβεν αναφώνησε σε έναν συνάδελφο
του, «Cramer! Cramer! Δεν θα καταφέρουμε ποτέ να
φτιάξουμε κάτι τέτοιο!» Σε αντίθεση με τον ώριμο
Μπετόβεν – αυτόν που συντάραξε τις καθιερωμένες
δημιουργικές φόρμες και του, «Cramer! Cramer! Δεν
θα καταφέρουμε ποτέ να του, «Cramer! Cramer! Δεν θα
καταφέρουμε ποτέ να φτιάξουμε κάτι τέτοιο!» Τόλμησε
ωστόσο να δοκιμάσει. Σε αντίθεση με τον αυτός συνθέτης
έκανε το όνομα του γνωστό στη Βιέννη χρησιμοποιώντας
τις παραδοσιακές φόρμες καλύτερα από οποιονδήποτε
άλλον συνθέτη πριν από αυτόν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το
Έργο 18 περιλαμβάνει υπέροχα κομμάτια που ξεχειλίζουν
από χαρακτήρα και ενθουσιασμό, μολονότι δομικά
ανήκουν περισσότερο στο φάσμα των κουαρτέτων που
οι Μότσαρτ και Χάιντν συνέθεταν είκοσι-πέντε χρόνια
πριν.
Το δεύτερο από αυτά τα κουαρτέτα, σε Σολ μείζονα,
αποτελεί παράδειγμα εν προκειμένω. Η μουσική είναι
εγκάρδια, πλημμυρισμένη με ηλιόφως. Η πρώτη κίνηση
εμφανίζεται στο δωμάτιο ως ένας κομψοεπής ξένος – με
τα δοξάρια να κινούνται αρχοντικά σε μια πνευματώδη
συζήτηση και εναγώνιες παύσεις. Η συνθετική γραφή
του Μπετόβεν σε αυτό το έργο είναι σφιχτοδεμένη. Σε
όλα τα κουαρτέτα του Έργου 18 συναντάμε ένα από τα
αγαπημένα τεχνάσματα του Μπετόβεν – την ανάκρουση
ενός θέματος σε ταυτοφωνία που ακολουθείται εν
συνεχεία από παύση. Σε αυτή την εισαγωγή ο Μπετόβεν
αξιοποιεί το τέχνασμα αυτό με τον πιο ρητορικό
τρόπο, χρησιμοποιώντας το παιγνιδιάρικα. Η δεύτερη
μελωδική ιδέα της κίνησης είναι αφοπλιστικά απλή,
και διατυπώνεται σε ρυθμικό ουνίσονο, παντρεύοντας
άψογες χειρονομίες με πνευματώδεις διαξιφισμούς.
Αργότερα στην κίνηση, ο Μπετόβεν επιδίδεται σε μια
εικονική σοβαροφάνεια με την εισαγωγή μιας μικρής
φούγκας η οποία κλιμακώνεται αποδοκιμαστικά πριν τη
σκανδαλιστική παύση. Και καθώς το κουαρτέτο σαλεύει
νευρικά μη γνωρίζοντας πώς να ενώσει ξανά τα κομμάτια
του, το βιολοντσέλο μοιάζει να μετατρέπεται σε τρομπόνι
– και οι ευχάριστες στιγμές ανακάμπτουν έπειτα από τρία
κορναρίσματα. Η κίνηση ολοκληρώνεται ακριβώς όπως
άρχισε, με την ίδια απλή φράση και τις παιγνιδιάρικες
παύσεις της.
Η αργή κίνηση είναι μια τρυφερή και οικεία καντιλένα,
κατά την οποία το πρώτο βιολί ερμηνεύει μια
ευλαβική και γεμάτη ποικίλματα άρια. Προς στιγμή,
μεταφερόμαστε σε μια οπερατική σκηνή όπου η σοπράνο
εκφράζει την αγάπη της τραγουδώντας κολορατούρα.
Αυτό το λυρικό τμήμα ολοκληρώνεται ξανά με μια
ανάκρουση σε ταυτοφωνία, η οποία ακολουθείται από
παύσεις – ένας ψιθυριστός αποχαιρετισμός. Αυτό που
ακολουθεί αποτελεί τη μεγάλη έκπληξη: το ίδιο μοτίβο
μετατρέπεται σε ένα ζωηρό παιγνίδι κυνηγητού, σαν να
και κάποιοι φίλοι άρπαξαν το ενθύμιο δύο εραστών και
το πετάνε από χέρι σε χέρι. Αυτό το παιγνίδι έχει διάρκεια
μόνο εξήντα δευτερόλεπτα, κι αμέσως μετά ξεκινά εκ
νέου η ήρεμη άρια, τώρα πιο εμπλουτισμένη, ως ένας
διάλογος μεταξύ του βιολιού και του βιολοντσέλου.
Η τρίτη κίνηση, ένα παιγνιδιάρικο Σκέρτσο (Allegro),
κινείται με σχεδόν προϊδεασμένα αρπίσματα σε ένα
ρυθμικό χοροπηδητό κατά το κυρίως τμήμα του. Από τη
μία, είναι χαριτόβρυτο, και από την άλλη, είναι άγαρμπο –
παραμένει εντούτοις διασκεδαστικό καθόλη τη διάρκεια
του ταξιδιού του σε πολλές διαθέσεις και κλειδιά. Εν
αντιθέσει, το τρίο, δεν εγκαταλείπει το οικείο κλειδί της
Ντο μείζονος – το θαύμα που συμβαίνει εδώ έγκειται στο
ότι το τρίο ξεκινά βαρύγδουπα και κάπως καταπιεστικά
, αλλά η μουσική ξαφνικά βγάζει τριπλά φτερά και πετά
από δωμάτιο σε δωμάτιο.
Το Φινάλε ανοίγει με μια μόνο φωνή, το βιολοντσέλο,
το οποίο καλεί και τα υπόλοιπα όργανα να παίξουν.
Αυτή η κίνηση χαρακτηρίζεται κυρίως από παιγνίδια
– «Κάνε ο,τι κάνω», κρυφτούλι, καβάλες, και κυνηγητό
– τα οποία εκτελούνται στη μέγιστη ταχύτητα. Ένα
ακόμα αγαπημένο παιγνίδι που περιλαμβάνει είναι το
«Μάντεψε το κλειδί μου» – στην αρχή η μουσική μοιάζει
να βρίσκεται σε ένα κλειδί, μετά το ξανασκέφτεται, και
με παιδιάστικη αφέλεια, ξαφνικά αρχίζει να γυρεύει το
επόμενο κλειδί. Η κίνηση ολοκληρώνεται χορεύοντας
«Γύρω γύρω όλοι» πριν ξεθυμάνει θριαμβευτικά.
Béla Bartók (1881-1945)
String Quartet, No.4, Sz 91 (1928)
Allegro
Prestissimo, con sordino
Non troppo lento
Allegretto pizzicato
Allegro molto
In the late 1920s, Bartók was living in Budapest, and
was starting to be known all over the world. Despite
this fame, however, he remained an intensely private
and introverted person. He was not fond of teaching
or performing, although he had to do both to support
ALWAYS A
BETTER WAY
Leave the city speechless. New Toyota Yaris Hybrid.
Traffic lights stop and stare as it glides silently by. Speed cameras love its sharp styling. And petrol
pumps hate its fuel economy. Toyota brings together 15 years of world-leading hybrid technology in the
smartest ever urban car. The all new Yaris Hybrid with outstanding 3,5L/100km fuel economy, emissions
of only 79g/km and silent electric city driving. New Toyota Yaris Hybrid. Silence the City.
100
HP
PERFORMANCE
79
g
CO
2
/ km
LOW EMISSIONS
3.5
L
/ l00km
FUEL ECONOMY
DICKRAN ΟUΖΟUΝΙΑΝ & CO LTD: • NICOSIA TEL. 22 400000 • LIMASSOL TEL. 25 713000 • LARNACA TEL. 24 636488 • PAPHOS TEL. 26 960600 • PARALIMNI TEL. 23 740200
www.toyota.com.cy info@toyota-cyprus.com
ALWAYS A
BETTER WAY
Leave the city speechless. New Toyota Yaris Hybrid.
Traffic lights stop and stare as it glides silently by. Speed cameras love its sharp styling. And petrol
pumps hate its fuel economy. Toyota brings together 15 years of world-leading hybrid technology in the
smartest ever urban car. The all new Yaris Hybrid with outstanding 3,5L/100km fuel economy, emissions
of only 79g/km and silent electric city driving. New Toyota Yaris Hybrid. Silence the City.
100
HP
PERFORMANCE
79
g
CO
2
/ km
LOW EMISSIONS
3.5
L
/ l00km
FUEL ECONOMY
DICKRAN ΟUΖΟUΝΙΑΝ & CO LTD: • NICOSIA TEL. 22 400000 • LIMASSOL TEL. 25 713000 • LARNACA TEL. 24 636488 • PAPHOS TEL. 26 960600 • PARALIMNI TEL. 23 740200
www.toyota.com.cy info@toyota-cyprus.com
13Th INTERNATIONAL PhAROS ChAMBER MUSIC FESTIvAL
21 MAy - 7 JUNE 2013
“From Aphrodite’s hill-top Sanctuary to an idyllic olive grove,
the stunning locations of the Pharos Chamber Music Festival
attract top musicians year after year”
BBC Music Magazine, March 2012
Tuesday May 21
The Shoe Factory, Nicosia
A Concert of Baroque Music with
Mahan Esfahani harpsichord
Markéta Cukrová mezzo-soprano
Lynda Sayce lute
Friday May 24
The Shoe Factory, Nicosia
Piano Recital with Elisha Abas
Monday 27 – Friday 31 May
Royal Manor House, Kouklia, Pafos
Five Chamber Concerts with
Boris Brovtsyn, Daishin Kashimoto, Levon
Chilingirian, Monika Urbonaite violin
Sam Barsegian, Diemut Poppen viola
Alexander Chaushian, Marc Coppey cello
hayk Khachatryan double-bass
Sergei Nakariakov trumpet
Ashley Wass, Maria Meerovitch, vahan
Mardirossian piano
Saturday 1 June
The Olive Grove, Delikipos
An open-air Concert for Strings with
Boris Brovtsyn, Daishin Kashimoto, Levon
Chilingirian, Monika Urbonaite violin
Sam Barsegian, Diemut Poppen viola
Alexander Chaushian, Marc Coppey cello
Friday 7 June
The Shoe Factory, Nicosia
A Concert with Quartetto Prometeo
All concerts start at 8:30pm
13Th INTERNATIONAL PhAROS ChAMBER MUSIC FESTIvAL
21 MAy - 7 JUNE 2013
his family. He spoke and wrote very little about his own
compositions, preferring to let the music represent
itself. The one topic that made his eyes light up was
the collection and study of folk music — Hungarian,
Romanian, Bulgarian and even Arabian — that had
occupied him from his youth and continued to be central
to his life. To Bartók’s thinking, folk music was of more
than scientific interest: it was the life-giving seed without
which there was no way forward in musical creation.
His ideal was to internalize the rhythms and contours of
the folk melodies he collected, to a point where his own
compositions were the natural result.
He composed his Fourth Quartet in 1928. Considered
by many to be among his very greatest compositions,
it represents in some sense an extreme case. Taut,
economical, almost geometrical in its arguments, it is
music that wastes not a single note, and thus conveys a
kind of athletic exuberance.
Everything about the piece betrays Bartók’s obsession
with mirror-images and symmetry, a hallmark of his
mature style. In every movement one hears a melody
in one voice, which is answered by the same melody
upside-down in another voice . Elsewhere there are
abundant examples of a motif answered by its duplicate
on a different pitch, echoed back across the quartet.
Once in a while a melody is even replied to by its
retrograde: the same melody played backwards. These
contrapuntal games are hardly unique to Bartók among
composers, but he saturated this music with them to an
unusual extent. The obsession with symmetry, imitation
and mirror-reflection is so omnipresent that it virtually
defines his style during these years.
Nor is the pursuit of symmetry confined to local
neighbourhoods: the entire, five-movement layout
of the quartet is symmetrical as well. Bartók cast the
piece in an “arch form,” much as he did later in the Fifth
Quartet and the Concerto for Orchestra. That is, he
coupled the first movement with the fifth movement,
and the second movement with the fourth movement,
with the third movement standing alone as the work’s
solitary capstone. The paired movements share various
characteristics: basic soundscape, motivic material, and
emotional heft.
The outer movements are both lively, energetic and
bold. The first movement, on the face of it, might seem
somewhat more serious, developing its material in an
orderly and considered fashion; one might even say
that it is forbiddingly heavy in its dense textures and its
forests of semitones. At the same time, though, there is
an enormous energy in this movement’s activity, and
it has a positive, not a destructive, aspect; with every
imitation, every reflected melody, every exclamatory
chord, one hears the verve of new creation, of musical
DNA being mapped and remapped. Central to the
movement is a galloping six-note idea, consisting of
three rising chromatic notes followed by three faster
falling ones, which is first heard about ten bars in. This
“motto” idea returns in the last movement and binds the
piece together.
The fifth and final movement, for its part, is a rugged,
stamping folk dance. The main melody of this movement
reminds us Bartók’s deep connection to folk music: a
simple, primal idea that goes up and down four notes
of an exotic scale. The accompanimental rhythms
that punctuate the texture of the first section recall,
superficially, the irregular and exciting rhythms in
Stravinsky’s Rite of Spring; undoubtedly Bartók sought
here to evoke a rustic, vital energy of his own. In the
central, more quiet episode of this movement, the
galloping “motto” idea from the first movement starts
to sneak back in, first in the cello part and eventually
moving up through the whole quartet. The main material
from the finale returns to do battle with this intruder, and
they vie to the end of the movement, but the “motto”
theme gets the last word, with an ending that resembles
the first movement’s conclusion, only in a more extended
and emphatic form.
The second and fourth movements are lighter scherzo
movements. The second movement is muted, weightless,
and fleet, a four-way game of catch on fast- forward.
The movement is mainly concerned with rapid-fire
counterpoint — the passing around of ideas; but at times
it seems as if the music evaporates into pure texture,
just a few cirrus clouds scudding about in the sky, before
it descends back to the plane of reality. Other striking
effects abound: glissandi that smear the canvas, the
glassy sound of ponticello (playing near the bridge),
harmonics and pizzicati.
The fourth movement is a close variant of the second;
it is possible actually to map one movement onto the
other, section by section. Here, however, the feet stay on
the ground: this is a charming, somewhat rustic tableau
wherein the quartet plays only pizzicato. We seem to
have stumbled across a village scene where a band of
four balalaika players are entertaining the locals. The
strings are often strummed back and forth, guitar-like,
and sometimes snapped harshly against the fingerboard:
the celebrated “Bartók pizzicato.”
The third movement foreshadows, in its atmosphere and
role, the same movement in the Concerto for Orchestra,
still fifteen years in the future. This is night music, solitary
and mournful. A chord fades in, note by note, at the
beginning, and becomes a backdrop for a melody in the
cello part, which sings, weeps, and yodels, questing ever
upward through three ascending verses. The first violin
responds: nervous, improvised, altogether more airborne,
a winged creature expressing its own very different frame
of mind. Gruffly, the second violin cuts in, having its own
say on the G-string, bringing the movement to its point
of greatest intensity; and the outer voices effect a kind of
return, singing sorrowfully in mirror-image canon. At last
the first violin flutters off into oblivion, and the chord that
ushered in the movement fades away again, once more
note by note.
Ήταν περί τα τέλη του 1920, ενόσω ζούσε ακόμα στη
Βουδαπέστη, που ο Μπάρτοκ άρχισε να γίνεται γνωστός
ανά το παγκόσμιο. Παρά τη φήμη του, ωστόσο, παρέμεινε
ένα ιδιαίτερα κλειστό και εσωστρεφές άτομο. Δεν του
άρεσε ούτε να διδάσκει ούτε να ερμηνεύει, μολονότι
έπρεπε να το κάνει για να συντηρήσει την οικογένεια του.
Μιλούσε και έγραφε ελάχιστα για τις συνθέσεις του, και
προτιμούσε πάντοτε να αφήνει τη μουσική του να μιλά
από μόνη της. Ένα θέμα που τον εξίταρε ήταν η συλλογή
και η μελέτη της παραδοσιακής μουσικής – ουγγρικής,
ρουμανικής, βουλγάρικης, ακόμα και αραβικής – και αυτή
η αγάπη που ξεκίνησε από τα νιάτα του συνεχίστηκε για
πολλά χρόνια και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη ζωή
του. Κατά τον Μπάρτοκ, η παραδοσιακή μουσική είχε πιο
επιστημονικό ενδιαφέρον: ήταν ο σπόρος που έδινε ζωή
και που χωρίς αυτόν δεν μπορούσε να υπάρξει μουσική
δημιουργία. Το ιδεώδες του ήταν να ενσωματώσει τους
ρυθμούς και τις φόρμες των δημοτικών μελωδιών που
συνέλεγε στο σημείο όπου οι δικές του συνθέσεις ήταν το
φυσικό αποτέλεσμα.
Ο Μπάρτοκ συνέθεσε το Κουαρτέτο Αρ.4 το 1928.
Και μολονότι θεωρείται από πολλούς ένα από τα
σπουδαιότερα έργα του συνθέτη, αποτελεί εντούτοις
μια ακραία περίπτωση. Τεταμένο, λιτό και σχεδόν
γεωμετρικό στις αντιπαραθέσεις του, με τη μουσική του
να μη σπαταλά ούτε μια νότα, μας αποκαλύπτει ένα είδος
αθλητικής ευεξίας.
Τα πάντα γύρω από αυτό το κομμάτι προδίδουν την
εμμονή του Μπάρτοκ με τους αντικατοπτρισμούς και
τη συμμετρία – ορόσημα του πιο ώριμου συνθετικού
του ύφους. Σε κάθε κίνηση, ακούμε μια μελωδία που
εκτίθεται από μια μόνο φωνή, και στην οποία μια άλλη
φωνή απάντα με την ίδια μελωδία να αντιστρέφεται. Αλλά
και σε άλλα σημεία υπάρχουν άφθονα παραδείγματα
ενός μοτίβου που επαναλαμβάνεται σε άλλη τονικότητα,
αντηχώντας σε όλο το κουαρτέτο. Ενίοτε, μια μελωδία
επαναλαμβάνεται σε ανάδρομη κίνηση. Αυτά τα
αντιστικτικά παιγνίδια χρησιμοποιήθηκαν και από άλλους
συνθέτες, αλλά ο Μπάρτοκ κατάφερε, με πολύ σπάνιο
τρόπο, να διαποτίσει τη μουσική του με αυτά. Η εμμονή
του με τη συμμετρία, τη μίμηση και τον αντικατοπτρισμό
είναι τόσο διάσπαρτη που κυριολεκτικά καθορίζει το
συνθετικό του ύφος εκείνων των χρόνων.
Επιπλέον, η επιδίωξη του για συμμετρία δεν περιορίζεται
μόνο σε γειτνιάζοντα μέρη: ολόκληρη η πενταμερής
διάταξη του κουαρτέτου είναι εξίσου συμμετρική. Ο
Μπάρτοκ συνέθεσε το κομμάτι σε «φόρμα αψίδας»,
όπως ακριβώς έκανε αργότερα και με το Κουαρτέτο
Αρ.5 αλλά και με το Κοντσέρτο για Ορχήστρα. Δηλαδή,
ταίριαξε την πρώτη κίνηση με την πέμπτη κίνηση, και
τη δεύτερη κίνηση με την τέταρτη κίνηση, ενώ η τρίτη
κίνηση απέμεινε μόνη της σαν το επιστέγασμα του
έργου. Οι συνταιριασμένες κινήσεις μοιράζονται διάφορα
χαρακτηριστικά: βασικά ηχητικά τοπία, μοτίβα, και
συναισθηματική βαρύτητα.
Οι εξωτερικές κινήσεις είναι ζωηρές, ενεργητικές και
ευκρινείς. Η πρώτη κίνηση είναι, εκ πρώτης όψεως,
κάπως σοβαρή, αναπτύσσοντας το υλικό της με εύτακτο
και μελετημένο τρόπο. Θα μπορούσε κάποιος να πει
ότι, με την πυκνή της υφή και τις συστάδες ημιτονίων,
γίνεται απαγορευτικά βαριά. Παράλληλα όμως υπάρχει
τρομερή ενέργεια στον τρόπο που εκτυλίσσεται ούτως
ώστε να έχει θετικό, και όχι καταστροφικό, αποτέλεσμα
– με κάθε μίμηση, κάθε αντικατοπτριζόμενη μελωδία,
κάθε τονισμένη συγχορδία, μπορεί κάποιος να ακούσει
τον οίστρο μιας νέας δημιουργίας, του μουσικού DNA
που προδιαγράφεται ξανά και ξανά. Σημαντικό στοιχείο
στην κίνηση αποτελεί και μια καλπάζουσα 6-φθογγη ιδέα
που κάνει την εμφάνιση της στο δέκατο μέτρο και που
αποτελείται από τρεις χρωματικές νότες σε ανιούσα και
εν συνεχεία από τρεις, πιο γρήγορες νότες σε κατιούσα.
Η ίδια ιδέα επιστρέφει και στην τελευταία κίνηση,
ενοποιώντας το κομμάτι.
Ο συνδυασμός της πέμπτης και της τελευταίας κίνησης
αποτελεί έναν τραχύ, κοφτό παραδοσιακό χορό. Η
κυρίως μελωδία της κίνησης μας υπενθυμίζει τη βαθειά
σχέση του Μπάρτοκ με τη δημοτική μουσική: μια απλή,
κεντρική ιδέα η οποία ανεβοκατεβαίνει τέσσερις νότες
μιας εξωτικής κλίμακας. Οι τονισμένοι ρυθμοί που
συνοδεύουν τη μελωδία στο πρώτο μέρος, παραπέμπουν
επιφανειακά στην Ιεροτελεστία της Άνοιξης του Στραβίνσκι
– εδώ ο Μπάρτοκ επιχείρησε αναμφίβολα να δώσει την
εντύπωση μιας πιο βουκολικής, ζωτικής διάθεσης που
ήταν ξεκάθαρα δική του. Στο γαλήνιο κεντρικό επεισόδιο
αυτής της κίνησης, κάνει ξανά την εμφάνιση της η
καλπάζουσα «motto» ιδέα της πρώτης κίνησης, πρώτα
στο βιολοντσέλο και σταδιακά σε όλο το κουαρτέτο.
Επιστρέφοντας, το κυρίως υλικό του φινάλε αντιμάχεται
με αυτόν τον εισβολέα (την ιδέα), αλλά το θέμα «motto»
έχει τον τελευταίο λόγο, ολοκληρώνοντας με τρόπο που
μοιάζει με την κατάληξη της πρώτης κίνησης, αλλά σε πιο
εκτενή και εμφατική φόρμα.
Η δεύτερη και η τρίτη κίνηση είναι τα πιο ήπια, σκέρτσο
μέρη του έργου. Η δεύτερη κίνηση είναι ανεκδήλωτη,
ελαφριά και γοργή, σαν ένα παιγνίδι κυνηγητού σε ταχεία
κίνηση προς τα εμπρός. Η κίνηση καταπιάνεται κυρίως
με την ανάπτυξη γρήγορης αντίστιξης – επισκεπτόμενη
διάφορες ιδέες. Κάποιες στιγμές, ωστόσο, η μουσική
μοιάζει να εξανεμίζεται σε μια ανόθευτη ύλη, σαν
ανεμόσερτο σύννεφο στον ουρανό, πριν καταλήξει στη
σφαίρα της πραγματικότητας. Υπάρχουν όμως και άλλα
εντυπωσιακά τεχνάσματα: γκλισάντι που πασαλείφουν
τον καμβά, ο στιλπνός ήχος ενός ponticello (παίζοντας
κοντά στη γέφυρα), αρμονικές και πιτσικάτα.
Η τέταρτη κίνηση είναι μια συναφής εκδοχή της δεύτερης
κίνησης – θα ήταν όντως δυνατό να χαρτογραφήσουμε
τη μια κίνηση πάνω από την άλλη, τμήμα με τμήμα. Η
διαφορά είναι ότι αυτή η κίνηση είναι προσγειωμένη:
αποτελεί ένα χαριτωμένο, κάπως βουκολικό στιγμιότυπο
στο οποίο το κουαρτέτο παίζει μόνο σε πιτσικάτο.
Αισθανόμαστε ότι μεταφερθήκαμε σε ένα χωριό όπου
ένα τετραμελές συγκρότημα μπαλαλάικα ψυχαγωγεί
τους κατοίκους της περιοχής. Σαν κιθάρες, τα έγχορδα
γρατζουνούν ακατάπαυστα, και κάποιες φορές κρούουν
βίαια το τάσι – αυτό είναι και το ξακουστό «πιτσικάτο του
Μπάρτοκ».
Η διάθεση και ο ρόλος της τρίτης κίνησης προμηνύουν
την τρίτη κίνηση του Κοντσέρτου για Ορχήστρα, που
γράφτηκε δεκαπέντε χρόνια αργότερα. Αυτή είναι
μουσική νυχτερινή, μοναχική και θλιμμένη. Αρχικά, μια
συγχορδία αχνοπροβάλλει, νότα με νότα, και γίνεται
το παραπέτασμα μιας μελωδίας από το βιολοντσέλο,
η οποία τραγουδά, θρηνεί και λαρυγγίζει αναζητώντας
να ανηφορίσει μέσα από τρεις στροφές σε ανιούσα. Το
πρώτο βιολί ανταποκρίνεται: νευρικά, αυτοσχεδιάζοντας
στον αέρα, σαν ένα φτερωτό ον το οποίο εκφράζει την
προσωπική του, πολύ διαφορετική, άποψη. Ανακόπτεται
από το αγριεμένο δεύτερο βιολί, το οποίο εκφράζει κι
αυτό την άποψη του στη Σολ, απογειώνοντας την κίνηση
στο σημείο της απόλυτης σφοδρότητας. Οι εξωτερικές
φωνές μοιάζουν να επιστρέφουν, τραγουδώντας
θλιμμένα σε έναν κανόνα. Επιτέλους, το πρώτο βιολί
στροβιλίζεται στη λήθη, και η συγχορδία που άνοιξε την
κίνηση σιγοσβήνει όπως άρχισε – νότα με νότα.
Interval / Διάλειμμα
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
String quartet in F major, No.16, Op.135 (1827)
Allegro
Vivace
Lento assai, cantante e tranquillo
Grave, ma non troppo tratto – Allegro
The String Quartet in F major, Op.135, was the last
complete work Beethoven composed, only a few months
before his death in March 1827. It is traditionally grouped
together with his other late quartets – Op.127, 130, 131,
132, and the Grosse Fugue – but it’s hard not to wonder
what Beethoven would have thought of that grouping.
Certainly Op.135 is the black sheep of this bunch. Where
the other quartets are monumental in scale, sprawling
in their expressive reach and scope and often searching
for a new formal basis for the quartet genre altogether,
Op.135 stands apart – tightly reasoned, having an airy
and transparent texture, playful and teasing in so many
places, it is the work of a composer who seems to have
suddenly attained some new, simple truth after miles
of struggle. It is more similar in length and structure to
his early Op.18 quartets than to the later ones, and yet it
could not be mistaken for an Op.18 quartet. It is a greater
and deeper achievement than those quartets, yet at the
same time is less ambitious and reaching.
The first movement is as spare in texture as any quartet
movement Beethoven ever wrote. It begins with a four-
note question in the viola, coloured with a mock-serious
minor note in the cello; the first violin answers with a
giggling echo. Right away the composer is signalling
that here he will have nothing to do with the old, earnest
questions of existence or fate; this is to be put aside, at
least for the time being. What ensues is a genial, often
Haydn-esque Allegretto in 2/4 time, which ambles along,
four friends sharing a melody or two between them,
breaking it into fragments so that everybody gets a
piece. The movement is a typical sonata form, with all
the responsible sections of exposition, development, and
recapitulation; but it feels more like an airy distillation of
that form, with its spareness, its fragmentation, and its
economy of means. It is music that speaks to us about
the process of creating, a blueprint where we see all the
parts laid out before our eyes and are given a glimpse
inside Beethoven’s mind as he fits them together.
The second movement is a quicksilver Scherzo. The
parts at the beginning stage are a rhythmic comic act, ill-
fitting and awkward, everyone sitting on the wrong beat,
then suddenly falling heavily onto a unison E-flat that
is also off the beat, stuck in the wrong meter for awhile
before righting itself (sort of). This section is abruptly
succeeded by a more brilliant one featuring a set of rapid
upward scales in the first violin, playful and yet tense
and expectant. Then an extraordinary eruption occurs, a
fortissimo section where the lower instruments are stuck
in an infinite whirling loop while the first violin, berserk,
goes off on an impossible tangent. This eventually spirals
down to a quiet unison, where one hears the four simple
pitches that the movement is based on. Finally, the
opening section returns in all its bumptiousness.
The third movement – a dark hymn, a whispered
prayer. In early sketches, Beethoven designated it Süsser
Ruhegesang oder Friedengesang, a sweet song of calm or
peace. It is one of the half-dozen slow movements that
stand at the pinnacle of his late-period achievement,
and it serves as the expressive centre of gravity for this
quartet. In fact it is a theme with four variations, but
they unfold in such a continuous fashion that this is
not immediately obvious. Set in D-flat major, it feels a
universe away from the sunny F-major key of the rest of
the quartet; we have been pulled out of the public eye
and find ourselves hearing an intimate confession. The
theme is in the lowest register for all four instruments,
husky and sorrowing. The first variation lifts us higher
up, visiting some painful harmonic moments, but
maintaining much of the tone of the original. In the
second variation, we are taken to the minor key; the
flowing rhythms of the earlier music are lost, and
replaced with stony, halting steps. This is one possible
answer to the prayer, an unthinkable rejection, a bereft
state. Some measure of relief comes in the final two
variations, as we return to the major, and the cello
reassuringly takes the melody. The last variation is the
most extraordinary part of the movement – the first
violin, winged, hints at the theme in gentle, gasping
rhythms, while the other instruments describe simple
upward arpeggios. It is a movement that overflows with
forgiveness and love, but is also full of great sadness.
The final movement bears a strange inscription: Der
schwer gefasste Entschluss or The Difficult Resolution.
The slow introduction, which features a rising minor-
key question in the lower instruments, is marked Muss
es sein – must it be? Here we have the Beethoven who
poses difficult questions, literally. This brief introduction
reaches an anguished climax before subsiding. Then
follows the main Allegro section, joyful and affirmative,
marked Es muss sein! – it must be! Two-thirds of this
movement then unrolls with barely a cloud on the
horizon. All is happiness, high jinks, carefree melody,
playfulness. It is all the more shocking when the minor-
key introductory question – muss es sein – returns
gigantically, terrifyingly, and almost without warning. It
is one final struggle; and this time, it appears, the beast
is tamed, the doubts laid to rest. The music dances away
through the coda, teasing, pianissimo, and is crowned by
one final boisterous affirmation.
There has been endless debate about just what this
“difficult resolution” was, and many theories have been
advanced. Is it about facing and accepting death? Is it
another weighty philosophical question? Is it the laundry
bill that has to be paid? Beethoven’s note to his publisher
hints that it might simply be the necessity of finishing the
composition and bidding farewell to a favourite genre:
“Here, my dear friend, is my last quartet. It will be the last;
and indeed it has given me much trouble. For I could not
Το Κουαρτέτο Εγχόρδων σε Φα μείζονα, Έργο 135, ήταν η
τελευταία ολοκληρωμένη σύνθεση του Μπετόβεν λίγους
μήνες πριν τον θάνατο του, τον Μάρτιο του 1827. Το
έργο συγκατατάσσεται παραδοσιακά με τα υπόλοιπα
ύστερα κουαρτέτα του συνθέτη – τα Έργα 127, 130, 131,
132, και τη Μεγάλη Φούγκα – αλλά είναι δύσκολο να μην
αναρωτηθεί κανείς ποια θα ήταν η άποψη του Μπετόβεν
για αυτή την ταξινόμηση.
Σίγουρα, το Έργο 135 είναι το μαύρο πρόβατο αυτής της
συλλογής. Ενώ τα υπόλοιπα κουαρτέτα είναι μεγαλειώδη
σε έκταση και εκφραστικότητα, θέτοντας συχνά νέες
βάσεις στην τεχνοτροπία του κουαρτέτου για έγχορδα,
το Έργο 135 πρωτοπορεί – είναι ερμητικά σταθμισμένο,
έχοντας ευάερη και διάφανη υφή, και σε πολλά σημεία
διακρίνεται από μια παιγνιδιάρικη και περιπαιχτική
διάθεση. Είναι το έργο ενός συνθέτη που φαίνεται ότι
ξαφνικά συνειδητοποίησε κάποιες νέες, απλές αλήθειες
έπειτα από χιλιόμετρα αγώνα. Και είναι πολύ πιο κοντά
σε έκταση και δομή στα πρώιμα κουαρτέτα του Έργου
18 παρά στα ύστερα κουαρτέτα του συνθέτη, παρότι θα
ήταν εξαιρετικά δύσκολο για κάποιον να το παρεξηγήσει
για ένα από τα κουαρτέτα του Έργου 18. Αποτελεί
σίγουρα πιο μεγαλεπήβολο και βαθύ επίτευγμα από
εκείνα τα κουαρτέτα, μα ταυτόχρονα είναι λιγότερο
φιλόδοξο και ευρύ.
Η εισαγωγή είναι η πιο λιτή σε υφή κίνηση που έγραψε
ποτέ ο Μπετόβεν για κουαρτέτο εγχόρδων. Ξεκινά με
ένα ερώτημα από τέσσερις νότες στη βιόλα, το οποίο
χρωματίζεται από μια σοβαροφανή ελάσσονα στο
βιολοντσέλο, ενώ το πρώτο βιολί αντηχεί γελώντας
νευρικά. Σε αυτό το σημείο, ο συνθέτης δείχνει ότι
απέχει πλέον πολύ από τα διακαή υπαρξιακά και μοιραία
ερωτήματα – αυτά μπορούν να περιμένουν για την
ώρα. Ακολουθεί ένα εγκάρδιο Allegretto σε μέτρο 2/4,
το οποίο αργοβαδίζοντας παραπέμπει συχνά στον
Χάιντν, σαν να και τέσσερις φίλοι μοιράζονται μια ή δύο
μελωδίες μεταξύ τους, διασπώντας την ούτως ώστε
όλοι να πάρουν από ένα κομμάτι. Η κίνηση βρίσκεται σε
κλασική φόρμα σονάτας, περιέχοντας όλα τα πρότυπα
μέρη της έκθεσης, ανάπτυξης και ανακεφαλαίωσης,
μολονότι με τη λιτότητα, την κατάτμηση και τη φειδώ στο
υλικό που χρησιμοποιεί δίνει την εντύπωση μιας ευάερης
απόσταξης της συγκεκριμένης φόρμας. Είναι μουσική
που μας μιλά για τη διαδικασία της δημιουργίας, ένα
προσχέδιο στο οποίο βλέπουμε να απλώνονται μπροστά
μας όλα τα μέρη, και παίρνουμε μια ιδέα για το πώς το
μυαλό του Μπετόβεν λειτουργούσε καθώς τα συνέδεε.
Η δεύτερη κίνηση είναι ένα υδραργυρικό Σκέρτσο. Στην
αρχή, τα μέρη της είναι κακο-συναρμολογημένα και
αδέξια, διαδραματίζοντας μια ρυθμική κωμική σκηνή
– το κάθε ένα βρίσκεται σε λάθος μέτρο πριν ξαφνικά
όλα μαζί εμφανισθούν σε ταυτοφωνία στη Μι-ύφεση.
Παραμένουν για λίγο σε λάθος μέτρο πριν εντέλει
ανακάμψουν (κάπως). Αυτό το τμήμα ακολουθείται
αιφνιδίως από ένα πιο λαμπρό τμήμα που παρουσιάζει
στο βιολί ένα σύνολο από γρήγορες κλίμακες σε ανιούσα,
οι οποίες είναι παιγνιδιάρικες μα ταυτόχρονα αγωνιώδεις
και επίδοξες. Ακολουθεί μια εντυπωσιακή έκρηξη – ένα
τμήμα που φέρει την ένδειξη fortissimo, κατά το οποίο η
βιόλα και το βιολοντσέλο σκαλώνουν σε ένα ατέρμονο
κύκλωμα στροβιλίσματος ενώ το πρώτο βιολί, μαινόμενο,
αλλάζει πορεία. Αυτό καταλήγει τελικά σε μια γαλήνια
ταυτοφωνία, όπου διακρίνονται ξεκάθαρα οι τέσσερις
νότες στις οποίες βασίζεται η κίνηση. Το εναρκτήριο
τμήμα επιστρέφει εντέλει με όλη του την έπαρση.
Η τρίτη κίνηση – ένας μυστηριώδης ύμνος, μια ψιθυριστή
προσευχή. Στα αρχικά προσχέδια, ο Μπετόβεν καθόρισε
την κίνηση με την ένδειξη Süsser Ruhegesang oder
Friedengesang, ένα γλυκό τραγούδι γαλήνης ή ειρήνης.
Η κίνηση αυτή, η οποία είναι και ο εκφραστικός πυρήνας
του κουαρτέτου, αποτελεί μία από τις έξι αργές κινήσεις
του Μπετόβεν που σηματοδοτούν το αποκορύφωμα
της ώριμης συνθετικής του περιόδου. Είναι κατ’ ουσίαν
ένα θέμα με τέσσερις παραλλαγές, αλλά ο τρόπος που
ξεδιπλώνονται, τόσο ατέρμονα, δεν γίνεται αμέσως
αντιληπτός. Γραμμένη στο κλειδί της Ρε-ύφεση μείζονος,
μοιάζει να βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά από το προσφυές
κλειδί της Φα μείζονος στο οποίο είναι γραμμένο το
υπόλοιπο έργο. Αισθανόμαστε αποτραβηγμένοι από
τα μάτια του κοινού και βρίσκουμε τους εαυτούς μας
να γίνονται μάρτυρες μιας προσωπικής εξομολόγησης.
Το θέμα, βραχνό και μελαγχολικό, βρίσκεται στη
χαμηλότερη γκάμα και των τεσσάρων οργάνων. Η πρώτη
παραλλαγή μας ανυψώνει, κι ενώ επισκέπτεται κάποια
αρμονικά σημεία που είναι οδυνηρά, διατηρεί εντούτοις
τον τόνο του αρχικού θέματος. Η δεύτερη παραλλαγή
μας μεταφέρει σε κλειδί της ελάσσονος – οι πρωτύτεροι
αβίαστοι ρυθμοί έχουν χαθεί και έχουν αντικατασταθεί
με ήχους που είναι παγεροί και διστακτικοί. Αυτή
ενδεχομένως είναι και μια απάντηση στην προσευχή,
μια αδιανόητη απόρριψη, μια πένθιμη κατάσταση.
Στις τελευταίες δύο παραλλαγές, υπάρχει μια δόση
ανακούφισης καθώς επιστρέφουμε σε μείζονα, και το
βιολοντσέλο αναλαμβάνει καθησυχαστικά τη μελωδία.
Η τελευταία παραλλαγή αποτελεί το πιο εκπληκτικό
σημείο της κίνησης – κάνοντας νύξη στο θέμα, το πρώτο
βιολί κινείται βιαστικά με ανάλαφρους ρυθμούς, ενώ τα
υπόλοιπα όργανα σχηματίζουν απέριττα αρπίσματα σε
ανιούσα. Η κίνηση υπερχειλίζει από συγχώρεση κι αγάπη
αλλά ταυτόχρονα είναι γεμάτη από θλίψη.
Η τελευταία κίνηση φέρει μια παράξενη ένδειξη: Der
schwer gefasste Entschluss – Η Δύσκολη Απόφαση. Η
αργή εισαγωγή παρουσιάζει μια ερώτηση, στη βιόλα και
το βιολοντσέλο, σε ελάσσονα και ανιούσα, φέροντας
την ένδειξη - Muss es sein – Πρέπει να υπάρξει; Εδώ
συναντάμε τον Μπετόβεν να θέτει δύσκολα ερωτήματα
κυριολεκτικά. Αυτή η συνοπτική εισαγωγή φτάνει σε
μια αγωνιώδη κλιμάκωση πριν υποχωρήσει. Ακολουθεί
το κυρίως μέρος Allegro, που είναι χαρμόσυνο και
θετικό, και φέρει την ένδειξη Es muss sein! – Πρέπει
να υπάρξει! Προχωρώντας πέρα από το μισό αυτής
της κίνησης, βλέπουμε μετά βίας σύννεφο στον
ορίζοντα. Πρόκειται μόνο για ευτυχία, ξεφάντωμα,
ανέμελη μελωδία, παιγνιδιάρικη διάθεση. Εξού και
μας φαίνεται ακόμη πιο συγκλονιστικό το εκ νέου
άκουσμα του αρχικού ερωτήματος – muss es sein, το
οποίο επιστρέφει γιγαντιαία, τρομακτικά και σχεδόν
χωρίς καμία προειδοποίηση. Αυτός είναι και ο τελικός
αγώνας, και όπως αποδεικνύεται, το τέρας αυτή τη φορά
εξημερώνεται και οι αμφιβολίες υποχωρούν. Η μουσική
χορεύει μέσα από την κόντα, τα παιδιαρίσματα και τα
πιανίσιμο, και στέφεται από μια τελευταία θυελλώδη
επιβεβαίωση.
Έχουν υπάρξει ατελείωτες αντιπαραθέσεις ως προς το
ποια ήταν αυτή «η δύσκολη απόφαση», και έχουν κτιστεί
πολλές θεωρίες. Πρόκειται για την αντιμετώπιση και την
αποδοχή του θανάτου; Μήπως πρόκειται για κάποιο
άλλο βαρύ φιλοσοφικό ερώτημα; Ή μήπως για έναν
λογαριασμό καθαριστήριου που πρέπει να πληρωθεί;
Η σημείωση που ο Μπετόβεν έστειλε στον εκδότη του
μπορεί να ρίξει φως σε αυτό το θέμα – ότι επρόκειτο
για την ανάγκη του να τελειώσει αυτό το έργο και να
αποχαιρετίσει μια από τις αγαπημένες του τεχνοτροπίες.
«Εδώ, αγαπητέ μου φίλε, θα βρεις το τελευταίο μου
κουαρτέτο. Θα είναι το τελευταίο. Και όντως με
προβλημάτισε πολύ γιατί δεν μπορούσα να ολοκληρώσω
την τελευταία κίνηση. Αλλά όπως φρόντιζες να μου
υπενθυμίζεις στα γράμματα σου, στο τέλος έπρεπε να τη
συνθέσω. Γι’ αυτόν τον λόγο έγραψα το μότο: ‘Η Δύσκολη
Απόφαση – Πρέπει να υπάρξει; - Πρέπει να υπάρξει,
πρέπει να υπάρξει’».
Notes for this programme are kindly
bestowed by Misha Amory ©
Translation: yvonne Georgiadou
With the kind support of
the Embassy of Spain
Thursday 21 March 2013 / 8:30pm
The Shoe Factory, Nicosia
For more information: www.pharosartsfoundation.org
Tickets: €20- Adults / €15 Members of the Foundation, Concessions
Box Office: Tel. 7000-9304 (daily 9.30-11.30am) / www.pharostickets.org
Javier Perianes
piano
“There are concerts that
become an unforgettable experience.
This is the case with all of Javier
Perianes’ performances, whose live
and flawless art always goes deep into
memory”– El Mundo
Works by Schumann,
Beethoven & Falla
FORThCOMING EVENT

CORPORATE SUPPORTERS BENEFITS 2013

C
ORPORATE CONTRIBUTORS
(
From

2,000)

A C
orporate C
ontributor

of the Pharos Arts Foundation confers the following benefits:


Company LOGO to appear on:


-

Print Advertisements of
three

events

-

TV Commercial of
one

event

-

Tickets of
three

events


Company Advertisement (A4, full
-
page, colour) to appear inside the concert booklets of three events


Company Advertisement (A4, full
-
page, colour) to appear inside the end
-
of
-
the
-
year Review Publication


Eight complimen
tary ticket vouchers to be used at any concert throughout the year



COPRORATE SPONSORS
(from

5
,000
)

A C
orporate Sponsor

of the Pharos Arts Foundation confers the following benefits:


Company LOGO to appear on:

-

Print advertisements of
eight

events

-

TV commercials of
four

events

-

Tickets of
eight

events


Company Advertisement (A4, full
-
page, colour) to appear inside the concert booklets of eight events


Company Advertisement (A4, full
-
page, colour) to appear inside the end
-
of
-
the
-
year Review Publ
ication


Sixteen complimentary ticket vouchers to be used throughout the year.


Preferential seating for Board members attending the event



THE PHAROS CORPORATE CIRCLE (from €10,000
)

A
Pharos Corporate Circle

of the Pharos Arts Foundation confers the following benefits:



Company LOGO to appear on:

-

Print advertisements of
all

events

-

TV commercials of
all

events

-

Banners & Billboards of
all

large scale events

-

Tickets of
all

events


Company Advertiseme
nt (A4, full
-
page, colour) to appear inside the concert booklets of all events


Company Advertisement (A4, full
-
page, colour) to appear inside the end
-
of
-
the
-
year Review Publication


A feature / interview with an executive of the Company in the
end
-
of
-
the
-
year Review Publication

(upon request)


Publicity Material / Products of Company
to

be displayed during all events (upon request)



Four complimentary tickets for each concert


Preferential seating for Board members attending events


Private preview of concert rehearsals, educational concerts, exhibitions, as well as opportunities to meet with the artists f
or
Company’s personnel and valued customers



CORPORATE PATRONS (Over €20,000)

A C
orporate
Patron

of the Pharos Arts Foundation confers the following benefits:


Company LOGO to appear on:

-

Print advertisements of
all

events

-

TV commercials of
all

events

-

Tickets of
all

events

-

Banners & Billboards of
all

large scale events


Company Advertiseme
nt (A4, full
-
page, colour) to appear in the concert booklets of all events (cover or inside back cover)


Inclusion of Company profile in all concert booklets

(upon request)


Company Advertisement (A4, full
-
page, colour) to appear in the end
-
of
-
the
-
year R
eview Publication


A feature / interview with an executive of the Company in the end
-
of
-
the
-
year Review Publication

(upon request)


Creation of Banner with Company advertisement in the foyer of venue for all concerts (upon request)


Publicity Material
/ Products of Company
to

be displayed during all events (upon request)

● 100 copies of the audio recording of the event sponsored by the Company, for Company’s personnel and clients


Six complimentary tickets for each concert organised by the Pharos Arts Foundation


Preferential seating for Board members attending events


Private preview of concert rehearsals, educational concerts, exhibitions, as well as opportunities to meet with
the artists for
Company’s personnel and valued customers


A Complimentary Hotel Room (double) for one night during
the 13
th International Chamber Music Festival



In addition to the above benefits, all corporate sponsors receive:
● Company NAME to be acknowledged on the Foundation's website, in the end-of-the-year Review Publication and all concert booklets
● Company LOGO to appear on Foundation’s website with hyperlink to Company’s Website
● Invitations to after-concert receptions
● 20% discount on tickets and Pharos’ publications / art-catalogues for Company personnel
● 25% - 35% discount on commercial CDs by participating artists, sold at events for Company Personnel
● 10% discount on books at the Moufflon Bookshop, Nicosia for all Company personnel
● Advance notice of forthcoming events and film screenings through post and/or Email
● 10 highlights CD of Pharos 2013 concerts
● Complimentary Concert programme for all concerts for all Company personnel
● 10 copies of the end-of-the-year Review publication

For more details and ideas on Corporate Sponsorship, please contact the Pharos Arts Foundation. Tel: 22 663871 / Email:
info@pharosartsfoundation.org









































Friends and Sponsors 2013
The Pharos Arts Foundation would like to thank all its supporters – public authorities, organizations,
foundations, corporates and individuals – whose generosity and foresight enable the Foundation to realise
its acclaimed Concert and Recital Series, the International Chamber Music Festival and International Con-
temporary Music Festival, the Music Education and Visual Arts Programmes, the Film Series as well as the
Publication and Lecture Series.